Felietony-wywiady

Z Zachodu przyszła moda na boyfriendów. 14-letnie dziewczyny mają już i u nas swoich narzeczonych. Trudno do końca rozstrzygnąć, co przez to rozumieją, ale jedno jest pewne, coraz więcej młodych dziewczyn, by nie powiedzieć dzieci, zabawia się w dorosłych. Rodzicom to nie przeszkadza. Rodzice są dumni, że ich córka nie jest wyobcowana, że jest taka jak inne, że jest nowoczesna. Ma boyfrienda, o kilka lat starszego, przyjeżdża po nią Audi. I gdzieś jadą.

Że dzieci są naiwne, to nic dziwnego, ale że rodzice są aż tak niefrasobliwi, to wręcz porażające. Czy naprawdę nie zdają sobie sprawy, że w tym wieku jest to jak igranie z ogniem? Kto poniesie wszystkie konsekwencje, które wcale nietrudno przewidzieć? Czym skończy się taka lub owa przygoda?

Wychowywanie nastolatki to nie jest dziś łatwa sprawa. Dawniej było prościej. Panienki z dobrych domów wysyłane były na pensję, gdzie przygotowywano je do życia, jako przyszłe żony i matki, jako osoby o wysokiej kulturze religijnej i patriotycznej. Dziś nawet jeśli są szkoły dla dziewcząt, to w większości wypadków wygląda to zupełnie inaczej. Dominuje odgórnie narzucony program ministerialny, a i szkoły są nowoczesne. Jest nauka, ale tak naprawdę nie ma wychowania pojętego jako formowanie człowieka w ramach utrwalonych wzorów.

Dawne pensje już nie wrócą. Zresztą, one były tworem pewnego środowiska, szlacheckiego i arystokratycznego, którego dziś już nie ma. Pensja dziś to anachronizm, śmieszny i pretensjonalny. Chociaż pewne elementy można by naśladować, nowoczesny jest komputer, ale umiejętność przywitania gości, zaproszenia i nakrycia do stołu, prowadzenie konwersacji, tworzenie miłej atmosfery, wystrój wnętrza w stylu polskim – to nie są drobne rzeczy, to nie są rzeczy przestarzałe. Niestety, wiele dorosłych kobiet dziś już tego nie potrafi. Są nowoczesne, na obiad proszek zalany wrzątkiem albo fast food. Potem dziwią się, że ani mąż nie chce przebywać w domu, ani dzieci, i wszystko się rozsypuje. Zresztą, po co mąż.

W naszej literaturze autorem, który wspaniale ukazał, jaką może być młoda dziewczyna, by zachować i młodość i dziewczęcość, jest Kornel Makuszyński. Jego trzy sztandarowe powieści (jak sam określał dla dorastających panienek) Panna z mokrą głową, Szaleństwa panny Ewy i Awantura o Basię, to jest również odpowiedź, jak dziewczyna ma traktować chłopaków. Nie jako boyfriendów, nie jako narzeczonych, ale jak kolegów. Nastolatki powinny mieć wielu kolegów, z którymi kontakt jest sympatyczny, miły, dowcipny – i nic więcej. Ale to oznacza, że również rodzice chłopców powinni ich w tym kierunku wychowywać, aby oni z kolei umieli być koleżeńscy, a nawet rycerscy. Makuszyński wiedział, co się dzieje w kolorowej duszy dorastającej panny, choć zarzekał się, że jest to tajemnica nie do zgłębienia.

Czas nastolatków może być pięknym czasem młodości, już nie dziecinnej, nieco beztroskiej, jeszcze nie dorosłej. Ale beztroska nie może wkraczać w każdą sferę życia dorosłych, bo nie da sobie z nią rady. Coś można stracić, bezpowrotnie. Do czegoś się zrazić. Zapłacić sobą. Dlatego podziwiam Kornela Makuszyńskiego, że potrafił pisać powieści dla młodzieży, które czytało kilka pokoleń Polaków. Powieści te nadal chętnie są czytane, pod warunkiem jednak, że dorośli potrafią do nich zachęcić. Jak małe dziecko potrzebuje ciepła, tak młody człowiek potrzebuje nade wszystko koleżeństwa i przyjaźni, nie narzeczeństwa, nie zabawy w dorosłych. Bo chociaż każdy z nas żyje ku przyszłości, to jednak nie w ten sposób, by przyspieszać teraźniejszość. A młodość jest czasem, kiedy następuje eksplozja, z jednej strony biologii, z drugiej wrażliwości, poszukiwań duchowych. Chodzi o to, aby dopełnił się integralny rozwój młodego człowieka. Siła biologii nie tyle powinna być zgaszona, co raczej poddana procesowi sublimacji, uszlachetnienia. Tu tkwi tajemnica dobrego wychowania.

Gdy biologia znajdzie się w centrum, może zdewastować naszą psychikę, okaleczyć nas moralnie, zablokować rozwój intelektualny. Więc jest o co walczyć, zwłaszcza dziś, gdy biologia pod wszelkimi postaciami stała się narzędziem wabienia i niszczenia ludzi, zwłaszcza młodych, którzy nie przeczuwając niebezpieczeństwa, łatwo poddają się obróbce, idą tłumnie „z prądem”, motywując, że tak robią wszyscy, że tak jest modnie, że tak jest nowocześnie. Nie ma chyba bardziej podatnego na masowe sterowanie środowiska niż młodzież, która na dodatek myśli, że jest oryginalna.

Wychowanie nie może być masowe, bo każdy człowiek jako człowiek jest sam w sobie oryginalny i niepowtarzalny. A cóż dopiero wychowanie panienek, które tak łatwo mogą stracić swój urok, gdy za wcześnie zamienią się w kobietę. Warto, aby rodzice przyjrzeli się swoim pociechom, aby potrafili ocalić ich młodość, ten skarb, który później będzie owocował przez całe życie.

Prof. dr hab. Piotr Jaroszyński

Nasza Polska, 17 kwietnia 2007

Kiedy zastanawiamy się nad problemem politycznej odpowiedzialności za naród, to najpierw trzeba bliżej określić, KTO jest odpowiedzialny za naród, i...

Nowe nazwy ulic: 4421 W świecie spotykamy różne systemy oznaczania ulic. Najprostszy jest chyba system amerykański, gdzie równolegle biegnące ulice (streets) przecinają...

Przyjęcie w Wielkiej Brytanii przez Izbę Lordów ustawy o tzw. małżeństwach jednopłciowych budzi nie tylko oburzenie, ale również zmusza do...

Czytając Conrada: HONOR Joseph Conrad był pisarzem angielskim. W swoich utworach literackich, z jednym wyjątkiem, nie poruszał spraw polskich. Wyjątek ten to krótkie...

Kiedy 20 lat temu powstało Radio Maryja, chyba nikt wówczas nie mógł przewidzieć, jaką rolę ta początkowo skromna rozgłośnia odegra w życiu Polski i...

Gender i uniwersytet Miejscem, w którym wykluwa się ideologia gender, są uniwersytety. Stamtąd też idzie fala, która rozlewa się po całej kulturze zachodniej, obejmując...

Centrum Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski znów szokuje. Na debatę zaprasza skandalistę, który podarł Biblię. Kiedy minister kultury odwoła...

Wiele osób ciągle nie zdaje sobie sprawy, jak bardzo obraz telewizyjny może zatruwać naszą świadomość. To prawda, że gdy patrzymy na flakon z...

Rozpoczynamy okres Wielkiego Postu. W dawnej Polsce postu zazwyczaj przestrzegano bardzo ściśle. Czytamy, że na ziemiach polskich w pierwszych...

Skarbem każdego kulturalnego narodu są blioteki. Księgi tam gromadzone pozwalają zarówno na prowadzenie specjalistycznych badań naukowych, jak i na...

Gender: Konwencja jest przemocą Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (1948) spełnia dlatego wielką rolę, że odwołuje się do podstawowych praw ludzkich, nie uzurpując sobie prawa do...

Tytuł najnowszej książki ks. prof. Czesława S. Bartnika jest bardzo mocny: „Wojna z Kościołem”. Ktoś zapyta, jaka wojna? Przecież na ulicy nie widać...

Jeśli sytuacja w naszym kraju nie jest czytelna z bliska, to może należałoby spojrzeć na nią z pewnego dystansu i nie ograniczać jej ani do mass...

Nie wystarczy czytać Pismo Święte, trzeba jeszcze je rozumieć. A nie jest to takie proste, ponieważ język Pisma ma charakter w wielu wypadkach...

Przywracanie Kresów Ożywcza siła polskości, której wystarczy na wiele pokoleń, na wiele lat i wieków. Pojęcie Kresów odnosimy do tych ziem, które dziś znajdują się...

Polska rosła i dojrzewała w kręgu cywilizacji łacińskiej, dlatego wspólnym dobrem narodu jest prawda. Nie można tego zbagatelizować, ani też...

W pejzaż polski wpisane są niezliczone kapliczki i krzyże: na rozstajach dróg, na górkach, przy lasach. A kiedy nadchodzi maj, kapliczki te...

Gdy Józef Conrad miał siedemnaście lat, marzenie, aby wyjechać w świat i zostać marynarzem, nabrało realnego kształtu. Nadszedł dzień wyjazdu. Był...

Tworzenie dokumentów, ustaw, przepisów, regulacji, adnotacji, poprawek dzięki możliwościom technicznym i tak zwanemu ustrojowi demokratycznemu...

Wściekła nagonka na Kościół nabiera rozpędu. Z takimi mediami się nie współpracuje, bo inaczej jest się współautorem ich fałszywych ocen. Rzecz...

Wśród wielu spraw, które zaprzątają naszą uwagę i budzą coraz większy niepokój, jest troska o młode pokolenie. O ile dawniej do edukacji i...

Normalnie przytomny człowiek, podejmując różne decyzje, ma na oku jakiś cel; dla jego osiągnięcia dobiera też odpowiednie środki. Taki jest przecież...

Słowo „naród" (i jego pochodne jak „narodowy" czy „narodowe") pojawia się czasem w najmniej oczekiwanych kontekstach i wychodzi z ust czy spod pióra...

Gender w galerii handlowej Do istoty gender należy manipulowanie ludzką płciowością w taki sposób, aby docelowo tę płciowość zniszczyć, przede wszystkim w jej funkcji...

Obława trwa? Słowo „obława” pochodzi z języka myśliwskiego. Dotyczy takiego typu polowania, w którym znaczna liczba strzelców i naganiaczy otacza szerokim kołem...

Gnoza jest dość tajemniczym ruchem religijno-intelektualnym, który zaczyna krystalizować się w 2 wieku po Chr. Odnaleźć w niej możemy wiele wątków...

W domach polskich emigrantów, a zwłaszcza w małżeństwach mieszanych, nie zawsze słychać polską mowę. A chyba najbardziej przykry moment to ten, gdy...

Gender: globalna sieć Gender to nie sprawa lokalna takiego czy innego państwa lub nawet związku państw (Unia Europejska), bo ma ono swym zasięgiem objąć cały świat....

Przeniesienie odpowiedzialności finansowania religii w szkołach na samorządy może doprowadzić do sytuacji, w której ze względu na problemy finansowe...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL, rozmawia Mariusz Kamieniecki Ojciec Święty swoim autorytetem naukowca,...