Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Zdjęcie: Marek Borawski/ Nasz DziennikZdjęcie: Marek Borawski/ Nasz Dziennik

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, etykiem, kulturoznawcą, wykładowcą w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, rozmawia Małgorzata Pabis.

Warszawski sąd uznał, że były poseł Witold Tomczak ponosi winę za zniszczenie instalacji znieważającej Ojca Świętego, ale odstąpił od wymierzenia kary. Sąd ponadto nałożył na byłego posła tzw. nawiązkę w wysokości 3 tys. zł oraz obciążył go 3,5 tys. zł kosztów sądowych...

– Rzeźba faktycznie została uszkodzona i były poseł Witold Tomczak wcale się tego nie wypierał. Co więcej, z takim zamiarem podjął wówczas swoją akcję. Sąd mógł więc potwierdzić, kto spowodował uszkodzenie rzeźby. Jednak w wyroku nie pojawia się tylko odniesienie do faktu uszkodzenia rzeźby, lecz również pojawia się pojęcie winy. A pojęcie winy ma nie tylko wymiar prawny, ale również i nade wszystko moralny i religijny. Wina odnosi się do czynu, którego intencją jest spowodowanie zła. Otóż pan Witold Tomczak miał na względzie wartości moralne i religijne, jakie obowiązują w naszym kręgu kulturowym, a które właśnie zostały świadomie i wręcz prowokacyjnie naruszone przez autora rzeźby i nagłośnione przez dyrekcję Zachęty. To po tej stronie leży zło i wina, a nie po stronie Witolda Tomczaka.

A sam werdykt?

– No cóż, automatycznie przychodzą na myśl czasy zaboru rosyjskiego, gdy niewinnym polskim patriotom radzono przyznać się do jakiejkolwiek winy, to wtedy car zmniejszy im karę. Bo kara i tak będzie. Więc tu też jest kara, gorsza od finansowej, bo moralna. Nie wiemy, czy sędzia zrobił to świadomie, czy nie zna naszych kodów kulturowych. W każdym razie wyrokiem tym pozostawił jakiś niesmak, jest w tym coś obcego. Taki wyrok nie budzi zaufania do instytucji sądu, którego wyroki będą tylko uznaniowo dobieranymi paragrafami. Sprawiedliwość to coś więcej niż paragraf.

Czy taka sytuacja byłaby możliwa, gdyby ktoś obrażał np. Mahometa?

– W tradycji kultury zachodniej sztuka posiada wyjątkowy margines swobody, bo ludzką rzeczą jest próbować i błądzić, a zwłaszcza w sprawach wiary nie może być przymusu. Ale świadome używanie sztuki do walki z religią, i to taką, która właśnie zapewnia każdemu wolność sumienia, jest wyrazem niskiej kultury – zarówno samych artystów, jak i ich promotorów. Dzieła takich artystów, przeważnie mierne od strony czysto artystycznej, lansowane są najczęściej za pomocą prowokacji, bo przecież wystawa owej rzeźby, której nazwiska autora lepiej nie wymieniać, była, zwłaszcza w tamtym czasie, prowokacją, a bez prowokacji wyrazem tępego pomysłu (przygniecenie Papieża kamieniem), w którym nie ma się czego dopatrywać, bo metafora równie ciężka jak ten kamień czy – mówiąc wprost – łopatologiczna. Na pewno w systemie cywilizacji sakralnej taka rzeźba by nie przeszła, kto wie, czy nawet nie z narażeniem życia jej autora. My musimy szanować naszą wolność sumienia, dla której zagrożeniem są artystyczne prowokacje i sądy, jeśli nie potrafią prawidłowo odczytać różnicy między winą i odpowiedzialnością.

Dziękuję za rozmowę.

Artykuł opublikowany na stronie: http://www.naszdziennik.pl/polska-kraj/162039,sprawiedliwosc-to-cos-wiecej-niz-paragraf.html

Gender: rozbiór słowa

Inwazja gender na Polskę została sprytnie obmyślona. Chodzi bowiem o zapanowanie nad społeczeństwem katolickim, w którym Kościół jest żywy i ciągle...

Proces budowania w Polsce antycywilizacji opartej na antydekalogu powoli zbliża się do końca. Na przykazanie: „Nie klam!" państwo odpowiada:...

Suwerenność każdego dojrzałego narodu opiera się na dwóch podstawach: na własnej ziemi i na własnej kulturze. Gdy jakaś społeczność traci ziemię i...

Jednym z największych i najtragiczniejszych malarzy jest Vincent van Gogh. Urodził się w 1853 roku w niewielkiej wiosce holenderskiej w Brabancji,...

Człowiek posiada różne umiejętności — jeden jest fizykiem, inny chemikiem, jeszcze inny szewcem. W ramach tych umiejętności są różne specjalizacje,...

Dar Józefa Brandta

Malarstwo polskie przełomu XIX i XX w., a więc czasu zaborów, skupione było na odzyskiwaniu duchowej niepodległości całego narodu. Właśnie z tego...

Rozbiory Polski to był rozbój w biały dzień. Podcinał wiarę w jedność europejskiego etosu, który z jednej strony korzeniami sięgał greckiej...

Jesteśmy świadkami jednego z najtragiczniejszych wydarzeń końca XX wieku; gdy Polacy, bohaterski naród, który umiał bić się za wolność swoją i...

Nazwa „Cyklop" jest znana wszystkim, choć może nie wszyscy pamiętają, że do ziemi Cyklopów zawitał Odyseusz wraz z towarzyszami w czasie drogi...

Prof. P. Jaroszyński: Wybór Boga to najwyższy wymiar kultury wolności, dzięki której człowiek staje się autentycznie niepodległy

Chrześcijaństwo inkulturowane w dziedzictwie Grecji i Rzymu pogłębia znaczenie suwerenności ludzkiej osoby, z uwagi na to, że człowiek został...

Maria Rodziewiczówna: Pani z Kresów

Gdy w wieku zaledwie 22 lat Maria Rodziewczówna, urodzona w rok po upadku powstania styczniowego, napisała powieść «Straszny dziadunio», by wkrótce...

Adwent czy bachanalie?

Okres Adwentu to czas oczekiwania. Na świat przyjść ma Chrystus, Bóg, który stał się człowiekiem. Stajemy tu wobec tajemnicy wiary. Bez wiary nie...

Platforma Obywatelska dąży do całkowitej kontroli życia publicznego, przyznając sobie status absolutnego suwerena. Instytucja taka jak Kościół...

Każdy szanujący się naród z pietyzmem odnosi się do swych wielkich rodaków, którzy czy to działaniem, czy słowem w sposób istotny przyczynili się...

Można rzec, że pragnienie wejścia w krąg oddziaływania kultury śródziemnomorskiej i czerpania pełnymi garściami ze skarbca cywilizacji łacińskiej...

Słowo „naród" (i jego pochodne jak „narodowy" czy „narodowe") pojawia się czasem w najmniej oczekiwanych kontekstach i wychodzi z ust czy spod pióra...

Albert Speer to jeden z głównych twórców potęgi III Rzeszy. Najpierw był nadwornym architektem, który w lot chwytał rozmach pomysłów fuhrera,...

Gender i sport

Dziedziną kultury, przez którą coraz szerzej wlewa się ideologia gender, jest sport. Jeżeli bowiem w gender chodzi o zniwelowanie różnic między...

Gdy człowiek żyje przytomnie, gdy jest życzliwie otwarty na innych, gdy umie szukać dobra, może być pewien, że nawet dziś znajdzie przyjaciół,...

Cyprian Kamil Norwid uznawany jest za jednego z największych, ale zarazem najoryginalniejszych polskich poetów. Nie oznacza to jednak, że cieszy się...

Jeden jest Kościół Chrystusowy

Słuchacze Radia Maryja są wierni Bogu, Kościołowi i Ojczyźnie. Nie wolno ich lekceważyć. Trzeba wsłuchiwać się w ich głos − apelował ks. kard....

Telewizja Trwam: nie wolno ustąpić

Walka o miejsce na multipleksie dla Telewizji Trwam staje się coraz bardziej dramatyczna. Widać wyraźnie, jak w Polsce zderzają się ze sobą nie...

Prof. Piotr Jaroszyński: Jak przetrwać w sytuacji anomii struktur państwowych. O realnych zagrożeniach wynikających m.in. z destrukcyjnych działań...

Chcąc objąć kształt życia naszego Narodu, patrzeć musimy w głąb, do serca, tam, skąd płynie moc i siła. To serce nie jest samotne, ono czerpie...

Razem na manifestacji

Manifestacje, marsze, spotkania w obronie Telewizji Trwam wpisują się od ponad roku w pejzaż życia obywatelskiego w Polsce. Są one odpowiedzią na...

Powstanie PRL-u było dla naszego narodu wstrząsem, którego nie można porównać ani z zaborami, ani z wojną. Nie chodzi tu o skalę zniszczeń...

Rok 1863

Styczeń to miesiąc, w którym wracamy pamięcią do jednego z największych polskich powstań, jakim było powstanie styczniowe. Ogłoszono je 22 stycznia...

Media nie tylko podają fakty, ale co więcej, mówi się o tzw. nagich lub czystych faktach. Ilość nagich faktów ma zwiększyć wiarygodność mediów, a...

Wiatraki zaatakowały Australię

Farmy wiatrowe to nie tylko polski problem i nie tylko w Polsce mamy do czynienia z bardzo silnym lobby, które skutecznie prowadzi swoje wiatrakowe...

Gender: szturm feminizmu

Prawdziwa kariera gender rozpoczęła się wówczas, gdy do głosu doszły feministki. Chodziło już nie o leczenie jednostek chorobowych, ale o zupełnie...