Felietony-wywiady

Ameryka to kraj emigrantów. Dla jednych była ucieczką od prześladowań religijnych lub politycznych. Dla innych - nadzieją na lepszy byt. Jeszcze inni szukali przygód. Dla wszystkich jednak Ameryka jest wyzwaniem.


Wśród narodów, które od kilku wieków zasiedlają Amerykę, są również Polacy. Trudno dokładnie zliczyć, ale jest ich dziś w Stanach Zjednoczonych około dziesięciu milionów, a w samym Chicago około jednego miliona. To dużo.

Jadąc ulicami Chicago, co chwila widzimy polskie napisy: tu kupisz szynkę i ogórki, tam przyjmuje dentysta, gdzie indziej adwokat, do Polski wysłać możesz paczki i dolary, możesz urządzić przyjęcie weselne albo, jak czytamy, szykowny pogrzeb. Mówimy po polsku.

Śródmiejskie drapacze chmur, wśród których króluje najwyższy wieżowiec świata, ulokowane są nad brzegami potężnego jeziora Michigan. A potem ciągną się kilometrami parterowe domki. Przejazd z jednego krańca miasta na drugi trwać może wiele godzin. Amerykanie jeżdżą spokojnie, nie są nerwowi jak Europejczycy. Gdy dla nas 3 godziny, to już długa jazda, dla nich poważniejsza odległość zaczyna się od godzin 12 albo i więcej.

Na lotnisku O'Hare jest ciągły ruch. Samolot ląduje lub startuje co 30 sekund. Gdy niebo jest pogodne, to gdziekolwiek nie spojrzeć, widać lecące samoloty, których ostro migające światła natychmiast przyciągają wzrok. To nie lotnisko, to jakiś mechaniczny ul, w którym zagnieździły się metalowe pszczoły.

Znad bezkresnego, mlecznego błękitu jeziora, od czasu do czasu nadciągają potężne wiatry, które swój początek biorą gdzieś na północy, na Labradorze. Latem powietrze jest parne, wilgotne, duszne; trudno wytrzymać, klimatyzacja pracuje dzień i noc. Za to jesień, gdy nadejdzie indiańskie lato, jest piękna, powietrze jest przyjemne, a oko cieszą tryskające paletą barw drzewa.

W niedziele kościoły polskie są przepełnione. Trójcowo, Jackowo, 5 Braci Męczenników i wiele innych. Po ciężkiej pracy, nawet na dwa etaty, jak również nocą, Polacy zbierają się na Mszy św. Widać po twarzach i dłoniach, że ten „chleb amerykański" nie jest lekki, że jest zdobyty olbrzymim wysiłkiem i wyrzeczeniem. Można zarobić, ale trzeba pracować.

Ameryka jest wyzwaniem. Trzeba być silnym i wytrwałym. Niektórzy załamują się i przepadają, inni wychodzą na prostą, mają i umieją dzielić się z innymi, zwłaszcza z rodzinami w Polsce. To piękne.

Są grupy, które umieją pielęgnować swoje zwyczaje i tradycję. Daje im to jakiś głębszy oddech, umacnia wspólnotę i - co tu ukrywać - głuszy czasem bezdenną nostalgię. Są i tacy, którzy ciągle szukać muszą przyjaciół, zrażając się do całego świata. Są też tacy, którzy po prostu się amerykanizują, tracąc język i cechy narodowe. Może później, ich dzieci albo wnuki, przypomną sobie, że dziadek to był Staszewski albo Szaryński, choć trudno im będzie nawet poprawnie wymówić swoje rodowe nazwisko. My father was Staszewski..., My grandmother was Szaryński... I 'm one quarter polish.

Wielu Polaków nie wstydzi się swego pochodzenia. Przylepiają sobie na samochodach polską flagę albo nasze godło. Nikt z tego tytułu nie robi im wymówek ani nie wymyśla od nacjonalistów. Czują się Polakami, choć mieszkają za Oceanem. Mają prawo okazywać, kim są. Uczą się i widzą, że trzeba być razem.

Pan Michał Cieśla, nestor poetów podhalańskich, który urodził się w Ameryce i tam spędził większą część swego życia tak pisał:

»[:] choć daleko w świecie nasa noga stanie
trzymojmy się razem w zgodzie i jedności
w przywiązaniu nasym Podhola miłości;
utrzymujmy Wiarę, Polską gwarę, mowę,
bądźmy twardzi jako turnie granitowe,
niech Kultura narodowa w sercach nie zagaśnie
zaśpiewano w nutach i Ludowe baśnie;
niech ten sum wiatru znad turni Tatrzańskich
zasumi za morzem tu w sercach góralskich,
jak te wodogrzmoty z Tater spływające
niech się krzewi u górali śpiew, muzyka, tońce,
te przepiękne stroje i gwara Ludowa
to jest dla góroli duma narodowa;
o której to Orkan downo nakozował,
żeby każdy górol w sercu to zachowoł."


(„Wskazania Orkana", ze zbioru Ku wspomnieniu)

Musimy być wszyscy, nie tylko górale, twardzi jak turnie z granitu, musimy nosić w sercach Polskę, jej mowę, wiarę i zwyczaje, musimy być razem. Wtedy zwyciężymy.

Piotr Jaroszyński
"Kim jesteśmy"

Minęły święta wielkanocne. Gościnne polskie domy pełne krewnych i przyjaciół już opustoszały. Wracamy do zwykłych zajęć: dzieci i młodzież do...

Jedną z najbardziej niesamowitych postaci pod względem nie tylko zdolności artystycznych, ale przenikliwej inteligencji, był Zygmunt Krasiński...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim o wadze nauki w naszym życiu rozmawia Piotr Czartoryski-Sziler W tym roku ukazała się w prestiżowym wydawnictwie Rodopi...

Z profesorem Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Żyjemy w czasach mediokracji. Nie chodzi tu tylko o to, że media są czwartą lub nawet pierwszą władzą, ale o coś wyjątkowego – tylko media pozwalają...

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech życia publicznego w Polsce staje się wszechobecny cynizm. Wiele jest cynicznych wypowiedzi, wiele...

Gdy myślimy o roku, który nas czeka, mamy wiele obaw. Zbyt wiele osób dotkniętych jest bezrobociem, inni pracując niewiele zarabiają, jeszcze inni...

Nowa Lewica Powrót marksizmu Rok 1989 (choć był to dłuższy proces) przyjmuje się często jako symboliczną datę upadku komunizmu w bloku sowieckim i rozpadu Związku Sowieckiego....

Jak przekonuje profesor Piotr Jaroszyński, to, jaka będzie Polska i Europa, czy ocaleją narody i czy chrześcijaństwo zachowa swoje należne miejsce,...

Nadzieja posiada różne oblicza. Czasem jest to zwykła naiwność, oderwana od rzeczywistości, bardzo emocjonalna, zwyczajnie zwana „matką głupich". Im...

Gender: szturm feminizmu Prawdziwa kariera gender rozpoczęła się wówczas, gdy do głosu doszły feministki. Chodziło już nie o leczenie jednostek chorobowych, ale o zupełnie...

Współcześni gladiatorzy Masowe media, zwłaszcza radio i telewizja, otwierają możliwości przekazywania informacji i obrazów na skalę wręcz niewyobrażalną i w dziejach...

Atak na chrześcijaństwo w ramach ideologii rozdziału Kościoła i państwa jest czymś niezwykle groźnym. Tu nie chodzi o rozdział – te rzeczy przecież...

Gender i uniwersytet Miejscem, w którym wykluwa się ideologia gender, są uniwersytety. Stamtąd też idzie fala, która rozlewa się po całej kulturze zachodniej, obejmując...

Okres wakacyjny sprzyja wyjazdom na wieś: do rodziny, do znajomych lub pod namiot. Jaka jest ta polska wieś dzisiaj? Jest swojska, bardzo często...

Kariera naukowa ręcznie sterowana "Załatwić negatywnie" - to lakoniczne stwierdzenie zamykało ciągnący się nieraz całymi latami proces blokowania przez reżim komunistyczny...

Słowo „naród" (i jego pochodne jak „narodowy" czy „narodowe") pojawia się czasem w najmniej oczekiwanych kontekstach i wychodzi z ust czy spod pióra...

Co dobre i wielkie, dojrzewa długo i potrzebuje geniuszu. Aby powstał naród, nie wystarczy jedno pokolenie, trzeba wielu pokoleń, i to takich, które...

Nowa Lewica - panseksualizm Lewica, zachowując strategiczne cele, takie jak zniszczenie normalnej rodziny, destrukcja historycznych narodów, powszechna ateizacja i...

Moc literatury Wielu z nas pamięta słowa wypowiedziane w UNESCO 2 czerwca 1980 r. przez św. Jana Pawła II o tym, że naród polski przetrwał lata niewoli, nie mając...

Słowo i dom Talenty same nie rosną, a na pewno nie dojrzeją do pełni swych możliwości. Talenty muszą być pielęgnowane i uprawiane. Wtedy dopiero zadziwić mogą...

Wokół przewrotu majowego Spory o interpretację przewrotu majowego (1926) ciągną się już od lat. Wydarzenie to najczęściej ukazywane jest jako wynik despotycznych aspiracji...

Maria Rodziewiczówna: Pani z Kresów Gdy w wieku zaledwie 22 lat Maria Rodziewiczówna napisała powieść „Straszny dziadunio”, by wkrótce dodać swe sztandarowe dzieło, „Dewajtis”, szybko...

Sens cierpienia Cierpienie w świecie natury jest znakiem zła, którego należy unikać lub z którego należy się wyleczyć. Jeśli boli mnie głowa, serce, ręka, to...

Rok 1863 Styczeń to miesiąc, w którym wracamy pamięcią do jednego z największych polskich powstań, jakim było powstanie styczniowe. Ogłoszono je 22 stycznia...

Polacy są narodem rozproszonym po całym świecie. Tworzą mniejsze lub większe skupiska, czasem stanowią nieliczną garstkę zabłąkaną wśród wysp...

Konstytucja to najważniejszy dokument państwa, ponieważ określa jego ustrój, rodzaj władzy, prawa i obowiązki obywateli. Ale mimo zmian, które...

My z niego wszyscy... Adam Mickiewicz opuścił Paryż 11 września 1855 roku. Oficjalnie miał zająć się badaniem położenia Bułgarów pod panowaniem tureckim; na takiej...

Komu przeszkadza godło? Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Sportu oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ze swoich oficjalnych stron...

Konferencja pt. „Zagrożenia cywilizacyjne ideologią gender w świetle nauczania Jana Pawła II”, która odbyła się wczoraj w Wyższym Seminarium...