Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL oraz członkiem Rady Naukowej Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, rozmawia Katarzyna Cegielska.

W rozpoczynającym się roku akademickim Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej uruchomiła nowy kierunek studiów - kulturoznawstwo. Na polskich uczelniach kierunek ten cieszy się dużą popularnością. Zajmuje trzecie miejsce po psychologii i dziennikarstwie. Skąd takie zainteresowanie kulturoznawstwem?

- Nasza młodzież ma duże zainteresowania humanistyczne, które jednak nie jest łatwo wpasować w tradycyjne programy studiów, nie mówiąc już o ubogim programie na poziomie szkoły średniej. Dominują nauki ścisłe, techniczne lub związane z biznesem. Dla osób wrażliwszych, które chciałyby poszerzyć swoje horyzonty umysłowe, a nie tylko koncentrować się na zdobyciu dobrze płatnego zawodu, dotychczasowy wybór wydaje się niezbyt bogaty i stąd właśnie bierze się przekonanie, że wiedza na temat kultury czy raczej różnych kultur przyniesie coś ciekawego i wartościowego. Dlatego młodzi ludzie chcą studiować kulturoznawstwo.

Paradoksalnie w Polsce i całej Europie przeżywamy kryzys kultury?

- Nie ma kultury jako takiej, są różne kultury. W naszym wypadku jest to kryzys kultury zachodniej, chrześcijańskiej, klasycznej. Ale z kolei zwolennicy postmodernizmu, patrząc na ten rozkład moralny, artystyczny czy intelektualny, powiedzą, że nareszcie kwitnie prawdziwa kultura i nie ma mowy o kryzysie, bo udało się pokonać "zniewalający" kanon Prawdy, Dobra i Piękna. Dlatego i z kulturoznawstwem trzeba być ostrożnym. Trzeba dobrze przyjrzeć się, kto wykłada, co wykłada i z jakiej perspektywy.

Czym jest kultura dla młodego człowieka? Jakie ma czy raczej jakie powinna mieć znaczenie w jego życiu?

- Kultura jest sposobem bycia człowiekiem. Bo choć każdy z nas z istoty swej jest człowiekiem, to jednak coś może robić lepiej lub gorzej, może śpiewać arię, fałszując, a może zaśpiewać czysto. Okres młodości to ten czas, kiedy jesteśmy niewyobrażalnie wprost otwarci na rozwój, wtedy rozstrzyga się właśnie, co i jak będziemy robić w wieku dojrzałym, kim będziemy jako ludzie. Tyle że nie jako jakieś abstrakcyjne jednostki, członkowie ludzkości, lecz jako osoby zakorzenione w określonej kulturze narodowej, wpisane w pejzaż własnej ojczyzny, członkowie wspólnoty, która mówi do siebie tym samym językiem. Na takie samookreślenie najlepszym czasem jest młodość.

Najczęściej kultura kojarzy się wyłącznie z imprezami kulturalnymi - z muzyką, sztuką. Młody człowiek, wychodząc na koncert, do kina czy teatru, mówi: "Idę się ukulturalnić". Ale kultura to, poza sztuką, także nauka, moralność i religia. Te dziedziny kultury są spychane na, a nawet poza margines życia?

- Pod wpływem marksizmu pojęcie kultury zostało zredukowane do sztuki, czego dowodem było funkcjonujące przez dziesiątki lat Ministerstwo Kultury i Sztuki (utożsamiające na drodze wyłączności kulturę ze sztuką). Mimo zmiany nazwy ministerstwa ta konotacja pozostała. A chodzi o to, że kultura obejmuje całe życie osobowe człowieka, nie tylko sztukę. Człowiek młody powinien pamiętać, że sprawności czysto zawodowe to tylko część tego, co powinno się opanować, że sztuka to nie tylko rozrywka, że trzeba jeszcze zabiegać o szlachetność moralną, inteligencję mającą zrozumienie dla mądrości, a wreszcie trzeba odnaleźć swoją relację do Boga, czyli religię. Skupianie się tylko na przyuczaniu do zawodu, choćby to były studia, to stanowczo za mało, aby w pełni przeżyć życie po ludzku.

Jak media w Polsce wpływają na kulturę?

- Media w większości bazują na kulturze masowej, która gubi zróżnicowanie między kulturą wysoką i niską, bo wszystko ma być niskie. Niskie to znaczy łatwe w odbiorze i odwołujące się przede wszystkim do konsumpcjonizmu, czyli po prostu fizjologii bycia człowiekiem. Wszystko, co wymaga wysiłku, przygotowania, czasu, pokory, jest eliminowane. Dlatego zbyt częste obcowanie z większością mediów niezwykle spłyca naszą osobowość, i to niezależnie od tego, czy ktoś ma sześć klas, czy jest profesorem, dziennikarzem, czy politykiem.

W mediach coraz bardziej widoczna jest walka z Kościołem, religią, a więc także z kulturą. Jak ustrzec się, jak bronić się przed degradacją kultury lansowaną w mediach?

- Kultura rodzi się i rozwija w człowieku, potrzebuje autentycznych kontaktów międzyludzkich, jest bowiem ostatecznie jakimś ludzkim przeżyciem wewnętrznym. To ja w sobie muszę odnaleźć radość, smutek, chęć, stanowczość, zrozumienie, nadzieję. Media mogą pomóc, ale nie zastąpią ani mojego własnego życia, ani przyjaźni, którą darzyć można tylko inną osobę, ani atmosfery, jaka wytwarza się choćby w czasie interesującego wykładu. Co więcej, media znajdują się często w takich rękach, które pewien typ przeżyć, i to dla człowieka najważniejszych, bo rozstrzygających o sensie jego istnienia, chcą w nim zadusić, by upodobnić nas bardziej do reagujących na bodźce (medialne) żyjątek niż na jednostki rozumne i zdolne do podejmowania własnych decyzji. Przed takimi mediami trzeba się bronić, nie dając im do siebie dostępu, a czas wypełniać aktywnie wedle własnych, przemyślanych pomysłów i projektów, w których nie może zabraknąć czasu na lekturę książki, spotkania z przyjaciółmi, uczestnictwo w koncercie czy na modlitwę.

Jak Pan Profesor odbiera ataki medialne skierowane w stronę Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej? Gdzie leży ich źródło i do czego zmierzają?

- Większość mediów jest narzędziem kreowania takiego wizerunku Polaka, który ma być istotą bezmyślną i bezwolną. Dlatego uczelnia, która uczy myślenia, pozwala poznawać klasyczną i narodową kulturę, która nie wstydzi się chrześcijańskiej tożsamości, musi dziś być na celowniku tych mediów, jakie zostały u nas założone z zupełnie innymi intencjami. Ciekawe, że młodzież nasza już po pierwszym roku studiów doskonale orientuje się, kto jest kim, i już nie daje się manipulować.

Czym będzie się różnić kulturoznawstwo w WSKSiM od tego samego kierunku proponowanego na innych uczelniach? Dlaczego warto wybrać te studia właśnie w toruńskiej uczelni?

- Kulturoznawstwo kulturoznawstwu nierówne. Różnie to bywa, bo dziedzina ta z punktu widzenia naukowego jest bardzo płynna i wiele zależy od samej uczelni (wydziału), na jakiej kulturoznawstwo jest organizowane. Mogą być różne nachylenia, zarówno kulturowe (np. zafascynowanie Wschodem), jak i ideologiczne (neomarksizm), tutaj nie ma obowiązkowego szablonu. Dlatego warto podkreślić, że kulturoznawstwo w naszej uczelni - choć otwiera się na różne kultury - najpierw wypełnia obowiązek wobec kultury własnej, polskiej, zachodniej, chrześcijańskiej, którą powinniśmy poznawać głębiej, a która, choć to paradoks, coraz mniej jest znana. Ważne jest też, kto naucza, bo trudno mieć zaufanie do naukowców "z odzysku" po marksizmie. My znaleźliśmy ciekawe kontakty z humanistami w Stanach Zjednoczonych, którzy myślą podobnie jak my i umieją nas docenić. Choć niewiele osób sobie to uświadamia, ale ta prawdziwa walka cywilizacji skupia się przede wszystkim na kulturze, bo ona formuje świadomość w sferze najważniejszych zasad i kryteriów. Musimy zdobywać wiedzę, ale i odzyskiwać smak, intuicję, wyczucie. Bo z tym ostatnim jest bardzo kiepsko. Na pewno warto takie studia u nas podjąć, by potem samemu mieć rozeznanie i pomagać innym, zagubionym, ale szukającym. Bo jest jeszcze taka młodzież, wrażliwa, inteligentna, ambitna. A życie człowieka, który potrafi z pełną świadomością żyć kulturą, jest niewyobrażalnie bogate. Nawet milionerom się o tym nie śniło. Więc warto postudiować.

Dziękuję za rozmowę.

Nasz Dziennik, 2007.10.07

Komentarze  

Krzysztof
+3 # Krzysztof 2011-02-27 21:53
Wszędzie każdej rodziny patriarchą jest jakiś mąż wielki w boju lub radzie, wielki męstwem, rozumem, poświęceniem. Jeżeli spadkobiercy wezmą po nim nie sam majątek, ale i cnotę z nim razem, stają na szczeblu, który on dla nich wywalczył; jeżeli zgnuśnieją, wkrótce z niego spadają.

Józef Ignacy Kraszewski (cytat, w: Dola i niedola)


Panie Profesorze serdecznie dziękuję za poszerzanie moich ciasnych horyzontów.
aleksandra
0 # aleksandra 2010-08-31 22:41
humaniści w Stanach Zjednoczonych ????
Panie Profesorze, humaniści są wszędzie ! są doskonali humaniści we wszystkich krajach świata, zarówno w Rosji, we Włoszech czy Peru ..
Dlaczego ciągle to zafascynowanie i idelizowanie Stanów Zjednoczonych ? …
Jak słychę że coś co jest stawiane za wzór pochodzi ze Stanów Zjednoczonych .. to dostaję mdłości !!!
na litość Boską, zapomnijcie o Stanach, ten kraj nie ma przyszłości …. ponieważ ten kraj “wali “ (poświęca) tak przeogromne pieniądze na zbrojenia że … głowa mała …

Tworzenie dokumentów, ustaw, przepisów, regulacji, adnotacji, poprawek dzięki możliwościom technicznym i tak zwanemu ustrojowi demokratycznemu...

Pytąjąc o Polskę pytać musimy o jej elity: kim, skąd i po co są? Każdy naród potrzebuje elit, bo przecież nie wszyscy - czy to z braku warunków, czy...

Prof. Piotr Jaroszyński: Jak przetrwać w sytuacji anomii struktur państwowych. O realnych zagrożeniach wynikających m.in. z destrukcyjnych działań...

Francuski fizyk Vincent Berger z Uniwersytetu Denisa Diderota w Paryżu zwrócił się do władz kraju z postulatem nieuznawania przez państwo dyplomów...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, wykładowcą w Wyższej...

Z Jamesem P. Kellym, prezesem Centrum Solidarności na rzecz Prawa i Sprawiedliwości w Stanach Zjednoczonych, prelegentem XI Międzynarodowego...

Wsłuchajmy się w Słowo Dzieło ks. prof. Czesława Bartnika "Żyć w Słowie" zachęca nas do otwarcia się na Boga poprzez Słowo. "Żyć w Słowie", tzn. w Chrystusie, który do nas...

Gdy w czasie wędrówek po Europie zwiedzamy muzea, zawsze uderza nas bogactwo zbiorów. Możemy obejrzeć dzieła takich mistrzów jak Rembrandt, Rubens,...

Jorge Mario Bergoglio – kapłan i pisarz Niewiele wiemy na temat twórczości pisarskiej Papieża Franciszka. Powód jest prozaiczny: zdecydowana większość tekstów była głoszona i wydawana w...

Nowa Lewica - panseksualizm Lewica, zachowując strategiczne cele, takie jak zniszczenie normalnej rodziny, destrukcja historycznych narodów, powszechna ateizacja i...

Ogłoszenie na jesieni 1998 roku encykliki Fides et ratio spotkało się w Polsce z pewnym odzewem w mass mediach. W różnych dziennikach, a także w...

W domach polskich emigrantów, a zwłaszcza w małżeństwach mieszanych, nie zawsze słychać polską mowę. A chyba najbardziej przykry moment to ten, gdy...

Podróżowanie samolotem nie należy dziś do przyjemności. Na wielu lotniskach świata obowiązują zaostrzone przepisy bezpieczeństwa. Już w Warszawie...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL, wykładowcą WSKSiM w Toruniu, rozmawia Maria Karaś....

Mickiewicz arcypolski Najgłębszą tajemnicą twórczości Adama Mickiewicza jest to, że słowem przenikał do wszystkich zakamarków polskiej duszy: do zmysłów, wyobraźni,...

Przez ostatnie lata słyszeliśmy, jak publiczne osoby piastujące wysokie stanowiska posługiwały się zwrotem „w tym kraju". Zwrot to rażący, bo...

Żyjemy w czasach mediokracji. Nie chodzi tu tylko o to, że media są czwartą lub nawet pierwszą władzą, ale o coś wyjątkowego – tylko media pozwalają...

Jeden jest Kościół Chrystusowy Słuchacze Radia Maryja są wierni Bogu, Kościołowi i Ojczyźnie. Nie wolno ich lekceważyć. Trzeba wsłuchiwać się w ich głos − apelował ks. kard....

Gender: Malthus i socjalizm Malthus pozostawił biednych samym sobie. Uznał bowiem, że sami są sobie winni, jeśli zakładają rodziny i mają dużo dzieci, nie mogąc rodziny...

Specjalnie dla Czytelników strony www.piotrjaroszynski.pl · 14 października 2006 Felietony zacząłem przygotowywać systematycznie od października...

Nieustanne pielgrzymowanie na Jasną Górę W zabytkowej bibliotece klasztoru jasnogórskiego stoi duży, pięknie inkrustowany stół. Nie wszyscy wiedzą, że w czasie okupacji do niego właśnie od...

Gender: rozbić człowieka Do istoty ideologii gender należy wczesna seksualizacja dzieci i młodzieży. Tak wczesna jak to tylko możliwe, a więc najlepiej od niemowlaka. Przy...

W cywilizacji łacińskiej prawo do własności prywatnej traktowane było jako rozumne dopełnienie prawa naturalnego (Tomasz z Akwinu, S.Th., II—II, 66,...

Gra w chrześcijaństwo Jeśli PO postawi głównie na elektorat lewicowy, to zaostrzy kampanię antyklerykalną, choć dla swoich katolickich zwolenników też coś znajdzie,...

Szukając naszej polskiej tożsamości natrafiamy na rodziny, w których polskość była zarazem przedmiotem refleksji wymagającym intelektualnego...

Ideologia niszczy przekaz w TVP Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kulturoznawcą, wykładowcą na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II i w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i...

Spędzać czas bez mediów Urlop, zwłaszcza letni na łonie natury, to okazja, żeby odpocząć od mediów. Jeżeli więc w ciągu roku przed pójściem do pracy słuchamy radia, w ciągu...

Od pewnego czasu Ojczyzna nasza przeżywa istny najazd Hunów podobny do tego, jaki miał miejsce w średniowiecznej Europie. Tym razem jednak...

Lubimy się śmiać i śmiech jest rzeczą jak najbardziej ludzką. Lubimy tych, którzy nas rozśmieszają. Nie ma to jak wesołe towarzystwo. Człowiek...

Gender i młodzież Jeżeli chcemy ocalić dzieci przed gender, to korzystajmy przede wszystkim z naszego autorytetu jako rodziców. Dziecko bowiem, przychodząc na świat,...