Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

W roku Wielkiego Jubileuszu Rzym stał się centrum niezliczonych pielgrzymek z całego świata. Chyba w żadnym innym miejscu przeszłość tak mocno nie współgra z teraźniejszością. Ruiny Forum Romanum, potężna bryła Panteonu, majestatyczna harmonia Watykanu - to żywe pomniki i symbole architektury zachodniej wpisane w dzieje Wiecznego Miasta. Niezliczone kościoły i kościółki, szerokie arterie i wąziutkie uliczki, renesansowe pałace, proste i logiczne łacińskie inskrypcje - trudno to wszystko ogarnąć i przeniknąć, ale Rzym przyciąga, za każdym razem od nowa. Dojrzały już winogrona, wolno dochodzą cytryny i mandarynki. Nadal jest gorąco, a nawet parno.

Jednym z najważniejszych wydarzeń ostatnich dni był niewątpliwie Światowy Kongres Profesorów - „Incontro Mondiale dei Docenti Universitari". Przybyli do Rzymu ze stu krajów. Kilkudniowe obrady rozdzielone na szereg rzymskich uczelni zwieńczyło spotkanie z Ojcem Świętym w Auli Pawła VI, w którym wzięło udział około 15 tysięcy osób. Następnego dnia, w niedzielę, miała miejsce uroczysta Msza Św. na placu św. Piotra.

W perspektywie kulturowej to spotkanie profesorów miało wymiar dziejowy. Trzeba bowiem pamiętać, że uniwersytet jako zinstytucjonalizowana forma kształcenia wyższego jest dziełem chrześcijańskiego średniowiecza ( XI , XII w.). Z drugiej jednak strony pod koniec wieku XVIII rozpoczyna się w Europie proces upaństwawiania szkół wyższych. Pociąga to za sobą ideologizację kształcenia, którego najbardziej wyrazistą cechą jest użycie nauki do walki z Kościołem i kulturą chrześcijańską. Za naukę uchodziło to, co mogło służyć jako argument przeciwko religii, inteligent zaś miał błyszczeć przed masami jako człowiek wolny od zabobonów, takim zaś mógł być tylko człowiek niewierzący.

Ten wpływ ideologii na szkolnictwo wyższe trwa w dalszym ciągu, choć nie przybiera już tak agresywnej jak dawniej postaci. A przecież jeśli bez uniwersytetu nie ma elit intelektualnych, to szczególnie chrześcijanie powinni zabiegać o to, żeby móc kształcić swoje dzieci w szkołach, które przynajmniej nie są wrogo nastawione do religii.

I oto po raz pierwszy w dziejach u grobu św. Piotra spotkało się tak wielu profesorów różnych narodowości, z różnych kontynentów, reprezentujących najrozmaitsze dziedziny i specjalności; zobaczyli, jak są liczni, jak wysoki poziom reprezentują, jak łączy ich wspólna troska o przyszłość chrześcijaństwa. Ojciec Święty tak mówił: „Każdego dnia przekazujecie, bronicie i upowszechniacie prawdę. Bardzo często jest to prawda, która dotyczy różnych aspektów kosmosu i historii. Przedmiot waszych badań nie zawsze dotyczy ostatecznego znaczenia życia i relacji do Boga, tak jak to ma miejsce w filozofii i teologii. A jednak ten problem jest zawsze obecny w szerszym kontekście każdej myśli. Nawet w badaniach w tych dziedzinach życia, które wydają się być dalekie od spraw wiary, jest ukryte pragnienie prawdy i sensu, które wykracza poza to, co szczegółowe i przygodne." Sama zaś prawda chrześcijańska nigdy nie może być „narzucona", może być tylko „proponowana" (homilia na placu Św. Piotra, 10.09.2000).

W swoich wystąpieniach w Auli Pawła VI w obecności Ojca Świętego przedstawiciele świata nauki zwracali uwagę na szereg niepokojących zagrożeń, jakie niesie ze sobą współczesna nauka. Zagrożenia te dotyczą zarówno charakteru pracy naukowców, jak i użycia nauki przeciwko osobie ludzkiej. „Globalizm - mówił rektor Uniwersytetu Sacre Cuore - zwiększa jakość i szybkość dostępu do informacji. Ale również często powiększa samotność i - paradoksalnie - przyczynia się do braku komunikacji." Osłabieniu ulegają również związki międzyludzkie, nabierając charakteru bezosobowego. (Sergio Zaninelli).

Z kolei profesor uniwersytetu z Barcelony zwrócił uwagę, jak deformowany jest model kształcenia przez dominację wymogów rynkowych i szukanie odpowiedzi na pytanie JAK, wtedy liczy się tylko użytek, a nie odpowiada się na głębsze pytania. Wskutek tego społeczeństwom brak prawdziwej solidarności i sprawiedliwości (Josep Brical).

Przedstawiciel francuskiego uniwersytetu z Lyon podkreślił, że przyspieszona globalizacja świata sprawia, że coraz bardziej zagrożona jest osoba ludzka (Jean- Dominique Durand). Na niebezpieczeństwa płynące ze strony globalizmu zwracał też uwagę profesor uniwersytetu z Zagrzebia. Zauważył, że tworzy się iluzję czystej nauki, stojącej poza dobrem i złem. Tymczasem możliwości techniczne wykorzystania odkryć naukowych ukazują, w jak groźnym kierunku pójść może rozwój oderwanej od jakichkolwiek wartości nauki. Ilustruje to nie tylko przykład skutków wybuchu bomby atomowej, ale również eksperymenty na ludzkich embrionach.

Jedną z groźnych chorób globalnej cywilizacji jest brak szacunku dla ludzi starszych, którym proponuje się eutanazję jako sposób rozwiązania ich kłopotów. Profesor z Zagrzebia akcentował, że chrześcijaństwo nie może zgodzić się z taką wizją człowieka, w której nie liczy się jego podmiotowa godność. Katoliccy intelektualiści powinni rozwijać swoje badania w perspektywie nowego humanizmu. Sąjednak ciągle za mało aktywni, obarczeni kompleksem niższości (Marijan Sunjic).

Światowy Kongres Profesorów ukazał, jak wielki potencjał naukowy i intelektualny zachowuje w dalszym ciągu chrześcijaństwo. Rozwinięcie tego potencjału, nawiązanie kontaktów i współpracy jest dziś wielkim wyzwaniem. Nauka musi szukać prawdy, której horyzont wykracza poza doraźne korzyści, musi też liczyć się z człowiekiem, który jako osoba nie może być przedmiotem eksperymentów. Nauki nie można oderwać ani od prawdy, ani od moralności - tego uczy wielkie dziedzictwo chrześcijaństwa.

Piotr Jaroszyński
"Kim jesteśmy"

Polskie wychowanie Podróżując po Polsce i świecie, mamy okazję poznawać nie tylko obce państwa i narody, miasta i dziewicze obszary, ale również polskie rodziny.

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, wykładowcą na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II i w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w...

Tyś nas zrobił Polakami Czytając Trylogię Sienkiewicza, natrafiamy na sformułowania, które dzisiaj z pewnością zostałyby poddane cenzurze politycznej poprawności. Dziś...

W klasycznej tradycji zachodniej kultura oznaczała swoisty tylko dla człowieka sposób zdobywania umiejętności bycia człowiekiem i życia jak...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL oraz członkiem Rady Naukowej Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i...

Gender: Malthus by się przeraził Za gender stoi neomaltuzjanizm. Jest to nazwa ideologii, która za swego protoplastę uważa Thomasa Roberta Malthusa. Aby więc zrozumieć, na czym...

Choć oba słowa - „kultura" i „cywilizacja" - wskazują na genezę łacińską, to tylko słowo „kultura" jest słowem oryginalnym, natomiast słowo...

Dzięki rozwojowi nauki nieustannie pojawiają się nowe modele lodówek, samochodów, telewizorów, magnetofonów, kamer i przeróżnych urządzeń. Łatwo...

Okres wakacyjny sprzyja wyjazdom na wieś: do rodziny, do znajomych lub pod namiot. Jaka jest ta polska wieś dzisiaj? Jest swojska, bardzo często...

Powrót do Bohatyrowicz (3) Niemen. Rzeka, która wraca we wspomnieniach, śni się po nocach, ożywa w pieśni, złoci się w wierszu. Jest szeroka, ale nie za szeroka, przetacza swe...

Nie ma dnia ani godziny, aby w którymś ze światowych mediów nie wracano do tematu faktycznych lub rzekomych nadużyć seksualnych w Kościele. Do tego...

Choć 22 lipca kojarzy nam się ciągle z tzw. świętem ludowym, to jednak jest jeszcze inny 22 lipca, o którym warto pamiętać. Otóż, 22 lipca 1942 r....

Gender: w stronę nienawiści Teza Malthusa, że gdy populacja wzrasta w postępie geometrycznym, to żywność tylko w postępie arytmetycznym, co w konsekwencji doprowadzić ma do...

Najstarsza i jedna z najbardziej renomowanych uczelni w Polsce - Uniwersytet Jagielloński, którego donatorką była święta Królowa Jadwiga, firmuje...

Na wielkie wydarzenia dziejowe patrzeć można przez pryzmat podręczników lub encyklopedii, a więc obiektywnie, ale raczej sucho, można też sięgać do...

Homo intelligens Każdy człowiek jako człowiek myśli. Myślenie jest tak z nami nieodłącznie związane i tak istotne dla naszej natury, że weszło w skład tzw....

Można rzec, że pragnienie wejścia w krąg oddziaływania kultury śródziemnomorskiej i czerpania pełnymi garściami ze skarbca cywilizacji łacińskiej...

Od pewnego czasu Ojczyzna nasza przeżywa istny najazd Hunów podobny do tego, jaki miał miejsce w średniowiecznej Europie. Tym razem jednak...

Powrót religii do polskich szkół został uwikłany w tak ostre spory ideologiczne – a widać to dokładnie z perspektywy czasu – że odciągnął uwagę od...

Kultura w swym źródłowym znaczeniu jest wychowywaniem. Bo tak jak pielęgnujemy ziemię, aby przyniosła zdrowy plon (cultura, łac. uprawa), tak...

W czasach PRL wydawało się, że walka z Kościołem to przede wszystkim specjalność komunistów. Napięcie trwało nieustannie, a choć nie zawsze było...

W pejzaż polski wpisane są niezliczone kapliczki i krzyże: na rozstajach dróg, na górkach, przy lasach. A kiedy nadchodzi maj, kapliczki te...

Wpaja się nam od kilku lat, że ustrój państwa może być albo demokratyczny albo totalitarny, pierwszy jest dobry i nowoczesny, drugi jest zły i...

W publicystyce poświęconej najtragiczniejszym wydarzeniom XX wieku próbuje się bardzo często winę za całe zło zrzucić na jakąś jedną osobę, np....

Powstanie PRL-u było dla naszego narodu wstrząsem, którego nie można porównać ani z zaborami, ani z wojną. Nie chodzi tu o skalę zniszczeń...

Mamy obowiązek zgłębiać nauczanie św. Jana Pawła II Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, etykiem, kulturoznawcą,...

Najstarszą dziedziną poznania naukowego jest filozofia. Jej początki sięgają przełomu VII i VI w. przed Chr. Pojawiła się na wybrzeżach Azji...

W publicystyce spotkać można zarzut skierowany pod adresem Polaków, że za fatalny stan gospodarki odpowiedzialny jest katolicyzm, który bardziej...

Żyjemy w czasach, w których świadomość społeczna jest nieomal w całości zdominowana przez masowe media. O czym nie mówią media, tego nie ma lub to...

Cenzura była przez pięćdziesiąt lat narzędziem trepanacji polskiej świadomości. W zaborze rosyjskim na każdej publikacji była przybita pieczątka:...