Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Z Jamesem P. Kellym, prezesem Centrum Solidarności na rzecz Prawa i Sprawiedliwości w Stanach Zjednoczonych, prelegentem XI Międzynarodowego Sympozjum "Cywilizacje wobec multikulturalizmu", rozmawia prof. Piotr Jaroszyński.

Jakie najważniejsze zmiany dokonują się obecnie w Stanach Zjednoczonych?

- Podobnie jak wielu mieszkańców krajów Europy Zachodniej Amerykanie zaczęli zdawać sobie sprawę, że nadmiar rządowych wydatków, rządowe programy pomocowe i deficyt budżetowy są już dłużej nie do wytrzymania. Wskutek tego rośnie rozwarstwienie społeczne na tych, którzy są uzależnieni od pomocy rządowej, i na tych, którzy uważają, że rząd nie jest w stanie pomagać finansowo na tak wielką skalę.

Jak skuteczny jest socjalizm?

- Choć uważa się, że w Stanach Zjednoczonych panuje wolnorynkowy system kapitalistyczny, to od wielu lat socjalizm odciska piętno na naszej ekonomii. W coraz większym stopniu obywatele oczekują od rządu, że zapewni im żywność, mieszkania i opiekę zdrowotną. Rząd przejął kontrolę nad kilkoma większymi spółkami i mocno steruje pewnymi dziedzinami przemysłu, by osiągnąć określone cele. Ten "pełzający" socjalizm wiąże się ze wzrastającymi rządowymi podatkami i regulacjami, jest jednym z powodów, dla których Amerykanie utworzyli nową partię - Tea Party. Jej zwolennicy uważają, że socjalizm jest niewydajny, więc by ograniczyć jego wpływy, zorganizowali się politycznie.

Kto kontroluje najbardziej wpływowe media w Stanach Zjednoczonych?

- Przez długi czas, od lat 60. po 80., większość Amerykanów uważała, że media przekazują informacje w sposób bezstronny. Ale w latach 90. wielu Amerykanów zaczęło sobie uświadamiać, że główne programy informacyjne mają nastawienie liberalne. W konsekwencji ludzie biznesu i mediów podjęli wysiłek utworzenia programów neutralnych. Zaś dzięki "nowym mediom", takim jak magazyny internetowe, audycje dźwiękowe, konserwatywne talk radio (stacje radiowe nadające głównie wiadomości i wywiady), blogi, sytuacja się wyrównała.

Jakie są najważniejsze cechy konserwatyzmu?

- Wolność, osobista odpowiedzialność, ograniczone uprawnienia władzy, rządy prawa. Chociaż konserwatyści są za ograniczonym rządem, to nie oznacza, że są antyrządowi. W demokratycznym społeczeństwie rząd ma kilka ważnych zadań do spełnienia, takich jak obrona państwa, obrona granic, negocjacje, a następnie, jeśli zostaną zaakceptowane przez Senat Stanów Zjednoczonych, wcielanie w życie umów międzynarodowych. Niemniej jednak rząd zbyt często posuwa się za daleko i ingeruje w te sfery, które najlepiej pozostawić jednostkom i stowarzyszeniom tworzonym dobrowolnie. W gruncie rzeczy, ponieważ poszczególne stany i rząd federalny łamią tę zasadę, wiele stowarzyszeń, które zwykły odpowiadać za edukację lub opiekę zdrowotną, straciły niezależność, a ich istnienie całkowicie zależy od rządu. Ponadto, ponieważ rząd wziął na siebie odpowiedzialność za dostarczanie tylu usług obywatelom, wielu z nich nie chce brać osobistej odpowiedzialności za swoje działania.

Jak można manipulować prawem w społeczeństwie demokratycznym?

- Dzieje się to wówczas, gdy sędziowie (niewybrani demokratycznie, ale nominowani przez polityków) wydają wyroki bez uwzględnienia sensu praw, tak jak one zostały określone w procesie legislacyjnym lub jak były interpretowane we wcześniejszych wypadkach. Ten "sądowy nadaktywizm" burzy równowagę sił w demokracji. Prawem można również manipulować wówczas, gdy władza wykonawcza, poprzez swe możliwości regulujące na poziomie stanu lub państwa, nie wprowadza praw, które przeszły przez legislaturę lub które uzyskały poparcie sądu. A wreszcie przyjmując kolejne tomy skomplikowanych praw, które dla przeciętnego obywatela są niejasne i niezrozumiałe, ustawodawca może manipulować prawem. Co gorsza, działają różne prominentne lobby, które inicjują wprowadzanie kolejnych korzystnych dla siebie praw. Wiara w to, że obywatele Stanów Zjednoczonych mają przedstawicieli w wybranym przez siebie rządzie, jest coraz słabsza.

W jaki sposób możemy poprawić współpracę między Stanami Zjednoczonymi i Polską?

- Przygotowując się do podróży, sporo czytałem na temat jakże poruszającej historii waszego kraju, w tym długiej walki o wolność, miłości do Polski, jej mężnych i natchnionych patriotów, poetów i filozofów, oraz ważnej roli odgrywanej przez katolicyzm. Miłośnicy wolności i wiary w Ameryce i w Polsce powinni wzajemnie poznawać swoją przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Uważam, że konserwatywni i broniący wolności naukowcy z USA i Polski powinni dzielić się badaniami i doświadczeniami dotyczącymi tego, jak autorytarny lub niezaradny rząd może wpływać negatywnie na wolność osobistą lub ekonomiczną. Warto porównać rząd federalny w Waszyngtonie z urzędami Unii Europejskiej w Brukseli i Strasburgu. Polska, jako członek UE, zderzając się z urzędnikami w Brukseli czy występując na drogę sądową w Strasburgu, może wyciągnąć wartościowe lekcje z doświadczenia amerykańskiego, a więc co się może stać, gdy rząd federalny idzie za daleko, ingerując w suwerenność poszczególnych stanów, wolność jednostek i niezależność biznesu.

Czy to będzie Pana pierwsza wizyta w Polsce? Jakie ma Pan oczekiwania?

- Byłem w Polsce w ubiegłym roku, odwiedziłem Warszawę i Kraków, co sprawiło mi wiele radości. Mam nadzieję, że dowiem się jeszcze więcej o bogatej historii Polski i wyzwaniach, z jakimi musi się mierzyć. Liczę na to, że spotkam wielu przedsiębiorczych i gościnnych mieszkańców.

Dziękuję za rozmowę.

Nasz Dziennik, 14-15 kwietnia 2012

Kultura w swym źródłowym znaczeniu jest wychowywaniem. Bo tak jak pielęgnujemy ziemię, aby przyniosła zdrowy plon (cultura, łac. uprawa), tak...

Przez ostatnie lata słyszeliśmy, jak publiczne osoby piastujące wysokie stanowiska posługiwały się zwrotem „w tym kraju". Zwrot to rażący, bo...

W Polsce ciągle łamane lub lekceważone są prawa człowieka, i to nie sporadycznie, lecz w sposób instytucjonalny i zorganizowany. By się o tym...

Gender: fatalna pomyłka Malthusa Malthus uważał, że w momencie gdy liczba ludności będzie wzrastała w postępie geometrycznym, nastąpi krach ekonomiczny, ponieważ zabraknie żywności....

U rodaków w Chicago Polonia w Chicago z dumą podkreśla swoje coraz większe zaangażowanie w sprawy polskie. Nasi rodacy zrozumieli, że Polska nie jest tylko sprawą...

Gdy jedni z pełnym zaaferowaniem przygotowują się do wyborów licząc na miejsca w Sejmie lub Senacie, inni nieubłaganie schodzą już ze sceny...

Legalizacja zabijania poczętych dzieci oraz wprowadzenie obowiązkowego podręcznika demoralizującego młodzież została odczytana przez Polaków jako...

Wyjeżdżając za granicę, dostrzegamy wiele różnic, widzimy to, czego nie ma u nas, a w pierwszej chwili możemy nawet być tak zachwyceni, że to, co...

Dziennikarze TVN przekraczają kolejne granice – uniemożliwili ks. abp. Henrykowi Hoserowi uczestniczenie w debacie różańcowej, jaka miała się odbyć...

Zastanawiając się nad rolą nauki w kulturze chrześcijańskiej musimy najpierw wziąć pod uwagę samego człowieka. Jeśli bowiem nauka jest dziełem...

Jeśli w dzień policja zachowywała się obojętnie, a w nocy przystąpiła jednak do działania, to znaczy, że zmieniony został rozkaz. Z prof. Piotrem...

Już sam tytuł proponowanej przez resort nauki reformy wskazuje, że mamy do czynienia z nawrotem nowomowy ("Partnerstwo dla wiedzy"). Przed kilku...

Warto popatrzeć na media z pewnego dystansu, w pewnej przestrzeni, w jakiej one działają, by zobaczyć, jakie jest, a właściwie jakie powinno być...

Żyjemy w czasach mediokracji. Nie chodzi tu tylko o to, że media są czwartą lub nawet pierwszą władzą, ale o coś wyjątkowego – tylko media pozwalają...

Media – metody niewolenia Media są potężne, a ich potęga wciąż wzrasta. O tej potędze świadczy fakt, że nawet krytyka mediów dokonuje się głównie poprzez… media. Przynajmniej...

Wolność słowa to nasze prawo Gdy mowa jest o wolności słowa, nie wystarczy stwierdzić, że każdy człowiek ma prawo do wyrażania swojej opinii. To za mało i niezbyt precyzyjnie....

Serwisy informacyjne w radio i telewizji pełne są tzw. szybkich faktów. Z prędkością kuli karabinowej spiker wystrzeliwuje serie wyrazów, które...

Obserwujemy dziś, z jak wielkim natężeniem rządzący oraz wiele środków masowego przekazu próbują zacierać różnicę między dobrem i złem. Można...

Polityka potrafi często zaskakiwać, nie tylko w swoim programie, ale również w nominacjach czy wyborach. Programy bywają bardzo ogólnikowe (“damy...

Gender: przechytrzyć Kościół Oficjalne stanowisko Kościoła w sprawie gender jest jasne. Mogliśmy je poznać z ust samego Papieża Benedykta XVI (21.12.2012), a więc w skali...

Są rzeczy, z którymi nie tylko wstyd się stykać, ale nawet wstyd o nich mówić. Bo nie tylko one, ale i słowa o nich pobrudzić mogą nasze oczy, uszy,...

Kiedy zastanawiamy się nad tym, co jest jakby krwią naszego Narodu, a więc czymś, co pozwala wszystkim Polakom, dawniej i dziś, siebie nawzajem...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, etykiem, kulturoznawcą,...

Rok szkolny już w toku. Dzieci wróciły z wakacji, również młodzież, wkrótce naukę rozpoczną studenci. Jak praca w życiu dorosłym, tak nauka wypełnia...

Nasz obraz komunizmu ukształtowany został pod wpływem bardzo wyrazistych form przemocy, takich jak: rewolucja, więzienia, łagry. Tymczasem komunizm...

Wiele mówi się ostatnimi czasy o nienawiści, braku tolerancji, ksenofobii czy antysemityzmie Polaków. Koła rządowe i parlamentarne, różnego rodzaju...

Z profesorem Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Dla aktywistów lewicy polityka jest religią, której oni są zarazem wyznawcami i bogami. Ma to kluczowe znaczenie, ponieważ z jednej strony muszą...

Do cnót, o których coraz częściej się zapomina, należy chrześcijańska cnota miłosierdzia. A przecież miłosierdzie - jak mówi św. Tomasz z Akwinu -...

Radio Maryja dla świata To wcale nie przesada. Gdyby Radio Maryja było tylko stacją lokalną, a nawet tylko krajową, to nigdy nie spotkałoby się z taką lawiną krytyki i...