Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Z Jamesem P. Kellym, prezesem Centrum Solidarności na rzecz Prawa i Sprawiedliwości w Stanach Zjednoczonych, prelegentem XI Międzynarodowego Sympozjum "Cywilizacje wobec multikulturalizmu", rozmawia prof. Piotr Jaroszyński.

Jakie najważniejsze zmiany dokonują się obecnie w Stanach Zjednoczonych?

- Podobnie jak wielu mieszkańców krajów Europy Zachodniej Amerykanie zaczęli zdawać sobie sprawę, że nadmiar rządowych wydatków, rządowe programy pomocowe i deficyt budżetowy są już dłużej nie do wytrzymania. Wskutek tego rośnie rozwarstwienie społeczne na tych, którzy są uzależnieni od pomocy rządowej, i na tych, którzy uważają, że rząd nie jest w stanie pomagać finansowo na tak wielką skalę.

Jak skuteczny jest socjalizm?

- Choć uważa się, że w Stanach Zjednoczonych panuje wolnorynkowy system kapitalistyczny, to od wielu lat socjalizm odciska piętno na naszej ekonomii. W coraz większym stopniu obywatele oczekują od rządu, że zapewni im żywność, mieszkania i opiekę zdrowotną. Rząd przejął kontrolę nad kilkoma większymi spółkami i mocno steruje pewnymi dziedzinami przemysłu, by osiągnąć określone cele. Ten "pełzający" socjalizm wiąże się ze wzrastającymi rządowymi podatkami i regulacjami, jest jednym z powodów, dla których Amerykanie utworzyli nową partię - Tea Party. Jej zwolennicy uważają, że socjalizm jest niewydajny, więc by ograniczyć jego wpływy, zorganizowali się politycznie.

Kto kontroluje najbardziej wpływowe media w Stanach Zjednoczonych?

- Przez długi czas, od lat 60. po 80., większość Amerykanów uważała, że media przekazują informacje w sposób bezstronny. Ale w latach 90. wielu Amerykanów zaczęło sobie uświadamiać, że główne programy informacyjne mają nastawienie liberalne. W konsekwencji ludzie biznesu i mediów podjęli wysiłek utworzenia programów neutralnych. Zaś dzięki "nowym mediom", takim jak magazyny internetowe, audycje dźwiękowe, konserwatywne talk radio (stacje radiowe nadające głównie wiadomości i wywiady), blogi, sytuacja się wyrównała.

Jakie są najważniejsze cechy konserwatyzmu?

- Wolność, osobista odpowiedzialność, ograniczone uprawnienia władzy, rządy prawa. Chociaż konserwatyści są za ograniczonym rządem, to nie oznacza, że są antyrządowi. W demokratycznym społeczeństwie rząd ma kilka ważnych zadań do spełnienia, takich jak obrona państwa, obrona granic, negocjacje, a następnie, jeśli zostaną zaakceptowane przez Senat Stanów Zjednoczonych, wcielanie w życie umów międzynarodowych. Niemniej jednak rząd zbyt często posuwa się za daleko i ingeruje w te sfery, które najlepiej pozostawić jednostkom i stowarzyszeniom tworzonym dobrowolnie. W gruncie rzeczy, ponieważ poszczególne stany i rząd federalny łamią tę zasadę, wiele stowarzyszeń, które zwykły odpowiadać za edukację lub opiekę zdrowotną, straciły niezależność, a ich istnienie całkowicie zależy od rządu. Ponadto, ponieważ rząd wziął na siebie odpowiedzialność za dostarczanie tylu usług obywatelom, wielu z nich nie chce brać osobistej odpowiedzialności za swoje działania.

Jak można manipulować prawem w społeczeństwie demokratycznym?

- Dzieje się to wówczas, gdy sędziowie (niewybrani demokratycznie, ale nominowani przez polityków) wydają wyroki bez uwzględnienia sensu praw, tak jak one zostały określone w procesie legislacyjnym lub jak były interpretowane we wcześniejszych wypadkach. Ten "sądowy nadaktywizm" burzy równowagę sił w demokracji. Prawem można również manipulować wówczas, gdy władza wykonawcza, poprzez swe możliwości regulujące na poziomie stanu lub państwa, nie wprowadza praw, które przeszły przez legislaturę lub które uzyskały poparcie sądu. A wreszcie przyjmując kolejne tomy skomplikowanych praw, które dla przeciętnego obywatela są niejasne i niezrozumiałe, ustawodawca może manipulować prawem. Co gorsza, działają różne prominentne lobby, które inicjują wprowadzanie kolejnych korzystnych dla siebie praw. Wiara w to, że obywatele Stanów Zjednoczonych mają przedstawicieli w wybranym przez siebie rządzie, jest coraz słabsza.

W jaki sposób możemy poprawić współpracę między Stanami Zjednoczonymi i Polską?

- Przygotowując się do podróży, sporo czytałem na temat jakże poruszającej historii waszego kraju, w tym długiej walki o wolność, miłości do Polski, jej mężnych i natchnionych patriotów, poetów i filozofów, oraz ważnej roli odgrywanej przez katolicyzm. Miłośnicy wolności i wiary w Ameryce i w Polsce powinni wzajemnie poznawać swoją przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Uważam, że konserwatywni i broniący wolności naukowcy z USA i Polski powinni dzielić się badaniami i doświadczeniami dotyczącymi tego, jak autorytarny lub niezaradny rząd może wpływać negatywnie na wolność osobistą lub ekonomiczną. Warto porównać rząd federalny w Waszyngtonie z urzędami Unii Europejskiej w Brukseli i Strasburgu. Polska, jako członek UE, zderzając się z urzędnikami w Brukseli czy występując na drogę sądową w Strasburgu, może wyciągnąć wartościowe lekcje z doświadczenia amerykańskiego, a więc co się może stać, gdy rząd federalny idzie za daleko, ingerując w suwerenność poszczególnych stanów, wolność jednostek i niezależność biznesu.

Czy to będzie Pana pierwsza wizyta w Polsce? Jakie ma Pan oczekiwania?

- Byłem w Polsce w ubiegłym roku, odwiedziłem Warszawę i Kraków, co sprawiło mi wiele radości. Mam nadzieję, że dowiem się jeszcze więcej o bogatej historii Polski i wyzwaniach, z jakimi musi się mierzyć. Liczę na to, że spotkam wielu przedsiębiorczych i gościnnych mieszkańców.

Dziękuję za rozmowę.

Nasz Dziennik, 14-15 kwietnia 2012

Wprowadzenie słowa „lewica” w znaczeniu politycznym ma genezę sięgającą czasów rewolucji francuskiej (1789). Wówczas to w Zgromadzeniu Narodowym...

Przywracanie Kresów Ożywcza siła polskości, której wystarczy na wiele pokoleń, na wiele lat i wieków. Pojęcie Kresów odnosimy do tych ziem, które dziś znajdują się...

Nasz świat Do istoty ludzkiego życia należy pokonywanie najrozmaitszych trudności. W każdej epoce i w każdym zakątku Ziemi człowiek z czymś się zmaga, gdy jest...

Jaki kanon lektur z języka polskiego? Czekamy na gruntowne działania MEN przywracające humanistyce należną rangę w życiu człowieka i Narodu. Słowo „kanon” pochodzi z greki, a jego...

Przyjaźń Ludzie nawzajem się potrzebują, dlatego utworzyli różne wspólnoty, jak miasta, państwa, organizacje międzynarodowe. Potrzebują się też w mniejszych...

Sprawcami zazdrości są nie tylko ludzie zazdrośni. Przecież bogatym satysfakcję sprawia zazdrość, z jaką inni patrzą na ich bogactwo. Można odnieść...

Chrześcijaństwo a gnoza Na chrześcijaństwo można patrzeć jako na jedną z wielkich religii świata (obok judaizmu, buddyzmu czy islamu), ale można też patrzeć szerzej - jako...

W jednej z powieści Józefa Conrada, której akcja toczy się we Francji w kilka lat po zakończeniu rewolucji, padają następujące słowa: "...za mało...

Pod patronatem Naszego Dziennika - Kiedy słyszymy dzisiaj, że jesteśmy społeczeństwem obywatelskim albo że jeszcze nim nie jesteśmy, ale powinniśmy być, to proszę uważać: to znaczy,...

Jest zastanawiające, jak wiele ocen sytuacji, w której znajduje się nasz naród, jest powierzchownych, wręcz niefrasobliwych... Na czym polega błąd?...

Nowa Lewica – zabójcza filozofia Nowa Lewica doskonale wie, że współczesny człowiek, w tym inteligent, za nic ma filozofię. Dlatego też przedstawiciele Nowej Lewicy swobodnie...

Wolność słowa to nasze prawo Gdy mowa jest o wolności słowa, nie wystarczy stwierdzić, że każdy człowiek ma prawo do wyrażania swojej opinii. To za mało i niezbyt precyzyjnie....

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz wykładowcą Wyższej Szkoły...

Zatrute idee W Księdze Honorowych Obywateli Miasta Stołecznego Warszawy niebawem pojawią się podpisy kolejnych osób wyróżnionych tym zaszczytnym tytułem. Czy...

Encyklika Jana Pawła II Evangelium vitae skierowana jest do biskupów, do kapłanów i diakonów, do zakonników i zakonnic, do katolików świeckich, a...

Zastanawiam się czasem nad czarem wędkowania. Bo przecież to nie chodzi tylko o ryby, można je kupić w sklepie, większe niż się zazwyczaj łapie. To...

Gender: szturm feminizmu Prawdziwa kariera gender rozpoczęła się wówczas, gdy do głosu doszły feministki. Chodziło już nie o leczenie jednostek chorobowych, ale o zupełnie...

W czasach PRL wydawało się, że walka z Kościołem to przede wszystkim specjalność komunistów. Napięcie trwało nieustannie, a choć nie zawsze było...

Gdy myślimy o roku, który nas czeka, mamy wiele obaw. Zbyt wiele osób dotkniętych jest bezrobociem, inni pracując niewiele zarabiają, jeszcze inni...

W gorączce dyskusji politycznych obfitującej w różnego rodzaju spory czy to programowe, czy personalne, łatwo stracić z oczu nadrzędny cel wyborów,...

Życie moralne człowieka obfituje w szereg sytuacji nie tylko trudnych, ale i subtelnych. Trzeba umiejętnie odróżniać, co jest czym. Nie można być...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

W imię nienawiści Teatr stał się narzędziem niszczenia polskiego katolicyzmu i polskiego patriotyzmu. Profanacja, skandal, prowokacja, bluźnierstwo, ohyda. Wystawiany...

Nasze wyobrażenie o emigracji jest dość powierzchowne, a nierzadko mylne. Przede wszystkim emigracja polska w XX wieku była tak różnorodna, że nie...

W księgarniach pojawiła się bardzo wartościowa książka pt. "Przywracanie pamięci" autorstwa profesora Piotra Jaroszyńskiego. Zawarte w niej...

Marszałek i premier podzielili się rolami. Pierwszy mówił w sposób bardziej urzędowy, drugi w sposób bardziej osobisty, ale obaj zapomnieli o...

Spędzać czas bez mediów Urlop, zwłaszcza letni na łonie natury, to okazja, żeby odpocząć od mediów. Jeżeli więc w ciągu roku przed pójściem do pracy słuchamy radia, w ciągu...

Czy zwróciliśmy uwagę na to, że często mieszkamy obok siebie, czasem żyjemy w jednym mieście, w zasadzie należymy do jednego państwa, ale tak...

Kiedy zastanawiamy się nad problemem politycznej odpowiedzialności za naród, to najpierw trzeba bliżej określić, KTO jest odpowiedzialny za naród, i...

Człowiek nie jest istotą doskonałą. Każdy z nas na sobie tego doświadcza. Jesteśmy ułomni, narażeni na wiele potknięć i błędów. Szczególnie przykre...