Felietony-wywiady
Katolicyzm jest przede wszystkim religią a nie cywilizacją. Gdyby był cywilizacją, niemożliwe byłoby szerzenie „Dobrej Nowiny” wśród różnych cywilizacji, zachowując ich odrębność. Tymczasem  katolikami są ludzie należący do różnych kręgów cywilizacyjnych, łącznie z Chinami czy Afryką. Nie oznacza to, że nie próbowano i nie próbuje się wykorzystać religii jako narzędzia do realizacji celów zwłaszcza politycznych. Najbardziej spektakularnym przykładem byli Krzyżacy, którzy za zasłoną krzyża napadali, rabowali i zabijali nie tylko pogan, ale i chrześcijan.

Współcześnie pojawiło się nowe zagrożenie. Jest nim przenikanie ideologii do religii. Szczególnie niebezpieczny był komunizm, który w krajach Ameryki Południowej doprowadził do powstania tzw. teologii wyzwolenia, której cele i deklaracje pozostawały niby chrześcijańskie, ale metody jak najbardziej zbrodnicze, bo zaczerpnięte właśnie z komunizmu. Teologia ta została jednoznacznie obnażona i odrzucona przez bł. Jana Pawła II. Ale oprócz komunizmu mamy jeszcze socjalizm. Tu sprawa bardziej się komplikuje. Byli tacy, którzy w czasach PRL-u próbowali godzić chrześcijaństwo z socjalizmem w zakresie ideologii. Przylgnęła do nich łatka katolewicy. Ówczesne władze patrzyły na to środowisko wyjątkowo przychylnie, ale nie dlatego że odnalazły w nim bratnią duszę, lecz dlatego że liczyły na to, że rozsadzi ono Kościół polski od wewnątrz. Jednak ks. prymas Stefan Wyszyński doskonale widział to zagrożenie i rozszyfrował sam podstęp, dzięki czemu cała gra nie osiągnęła wówczas swojego celu. Ale jak bardzo środowiska te są zwarte, zdeterminowane i cierpliwe widać po ich późniejszej aktywności i metamorfozach aż po dziś dzień, bo to one przecież stanowią zaplecze ideologiczne obecnego prezydenta.

Wewnątrz instytucji i środowisk katolickich wraz ze zmianami, jakie przyniósł rok 1989, a zwłaszcza po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej, pojawiło się nowe zagrożenie. Jest nim nie tyle ideologia socjalistyczna, co jej metody. Są to metody „stare jak świat”, ale znacznie skuteczniejsze dzięki rozwojowi techniki. Metody te stosowano w wielu różnych cywilizacjach, poczynając od Egiptu po Bizancjum. Chodzi w nich o to, by albo ludzi zniechęcać do działania, albo zmuszać do działania, pozostawiając jak najmniej pola dla swobody działania. Metody te bazują na dwóch środkach: nadmierny legalizm i nadmierna biurokracja. Nadmiar przepisów sprawia, że praktycznie każde działanie, choć samo w sobie dobre, może okazać się niedozwolone tylko dlatego, że jest niezgodne z jakimś, najbardziej nawet absurdalnym przepisem. Nadmiar biurokracji sprawia, że droga do działania lub sprawozdanie po działaniu są tak czasochłonne i uciążliwe, iż odbiera to chęć do robienia czegokolwiek. W efekcie ludzie stają się coraz bardziej bierni i zniechęceni. Wiedzą, że nic nie robiąc, mniej są narażeni na reprymendę lub karę. Jeżeli już chcą coś robić, to najbezpieczniejszą przystanią jest zasilenie szeregów kadry urzędniczej. W ten sposób społeczeństwo traci siły witalne, przestaje być twórcze, popada w bezruch, bo jest skrępowane milionami przepisów i monitorowane przez miliony urzędników.

Stan taki jest wyzwaniem dla Kościoła katolickiego i jego instytucji. Problem dotyczy nie tylko podejmowania różnych działań w ramach przedsięwzięć publicznych, ale również działań wewnątrz samego Kościoła i prowadzonych przezeń instytucji. Nadmierny legalizm i nadmierna biurokracja będąc narzędziem socjalizmu przyczynia się do tego, że środowiska ludzi wierzących rezygnują z jakiegokolwiek realnego zaangażowania na rzecz Kościoła, ponieważ odczuwają, że Kościół powinien promować inne metody i inną cywilizację. Sama nazwa, że coś jest „katolickie”, nie gwarantuje, że odchodzimy od socjalizmu, jeśli właśnie stosowane metody są jak najbardziej socjalistyczne. Zagrożenie takie dotyczy przeróżnych instytucji, łącznie z uczelniami, które poddane procedurom obowiązującym w Unii Europejskiej siłą rzeczy ulegają propagowanym przez nią metodom. Dochodzi w końcu do tego, że na uniwersytecie najważniejszy jest urzędnik a nie profesor, a zadanie profesora sprowadza się do pisania sprawozdań i dopełniania formalności. W sytuacji gdy urzędnik czuje się postacią najsilniejszą, to następnym jego krokiem jest pilnowanie prawa, czyli przepisów i wytycznych do tychże przepisów. W końcu usłyszeć można najprostszą i wymagającą najmniejszego wysiłku sentencję: takie są przepisy. Koniec, kropka. Znika człowiek, znika jego realna praca, zostają paragrafy, nawet najbardziej bezmyślne lub wręcz groźne.

Socjalizm jako metoda stanowi obecnie najpoważniejsze wyzwanie dla cywilizacji łacińskiej, jaką właśnie instytucjonalnie stworzył Kościół katolicki. Metody socjalistyczne, oparte na nadmiernym legalizmie i nadmiernej biurokratyzacji mogą doprowadzić do cywilizacyjnego, a nawet religijnego wynaturzenia katolicyzmu. Dlatego należy uważać na tę pułapkę i zarazem pokusę, bo wiadomo, że bycie u władzy było i jest nęcące. 

Piotr Jaroszyński

Nasza Polska

Komentarze  

konserwatysta
+5 # konserwatysta 2011-10-12 21:57
Z socjalizmem trzeba ostrożnie. Konserwatywni-liberałowie i libertarianie za przejaw socjalizmu uznają istnienie powszechnej, państwowej edukacji, służby zdrowia, czy systemu emerytalnego. Jednak wielu konserwatystów nie wyobraża sobie odejścia od tych zdobyczy socjalnych pilnując jedynie, aby nie wypaczyły się. Tzn. konserwatyści popierają państwową edukację pod warunkiem, że jest ułożona w/g wzorców klasycznych. Popierają służbę zdrowia, bo Kościół sam nie podoła opiece nad poszkodowanymi. W końcu popierają powszechny system emerytalny, bo nikt inny nie zagwarantuje opieki starcom. Czy nazwiemy to socjalizmem, czy solidaryzmem społecznym, to nie ma znaczenia - tak długo, jak długo żyjemy w zatomizowanym społeczeństwie masowym. Socjalizm staje się odróżnialny od solidaryzmu społecznego dopiero w społecznościach tradycyjnych, ale w wielomilionowych państwach jest w zasadzie tym samym, co socjalizm.
plk
-1 # plk 2011-10-09 02:56
"Idea socjalizmu chrześcijańskiego to kwadratura koła. Socjalizm jest teoretyczną negacją i praktyczną likwidacją religii: SOCJALIZM JEST WŁAŚNIE RELIGIĄ, która musi zabić (ammazzare) chrześcijaństwo".

A. Gramsci, Audacia e fede (1916), Sotto la mole 1916-1920

www.naszdziennik.pl/index.php?dat=20091107&typ=nl&id=nl15.txt
jan
-3 # jan 2011-10-07 10:34
Mam przyjemnosc czasem poprzez RM sluchc Pana Profesora tu w pieknej a doswiadczanej przez rozne kataklizmy Japonii.MIec Ojczyzne i cieszyc sie,,, nia to Dar Wszechmogacego....wdzieczny jestem, ze Szanowny Pan Prof.dzieli sie tym i na falach eteru,,,. jb
Lech Jaworski
-2 # Lech Jaworski 2011-10-07 08:33
Mam wielki szacunek dla profesora Jaroszyńskiego. Mam nadzieję, że jego spostrzeżenia i rady, znajdą posłuch wśród nie tylko katolików, ale całej ludzkości.
Trudno jest ludziom zrozumieć co jest dla nich dobre. Nawet Mahatma Ghandi, po przeczytaniu Chestertona, zaczerpnął z Kazania na Górze. Niestety brak poszanowania dla praw człowieka jest przyczyną istnienia na świecie ponad miliarda niewolników, takich jak pariasi w Indiach czy robotnicy w chińskich kołchozach i fabrykach.
Tadeusz Baś
+2 # Tadeusz Baś 2011-10-07 08:07
Szanowny Panie Profesorze,
Niezmiernie się cieszę z przesłania Pańskiego artykułu. Z działalnością urzędnika, a więc państwa, w dziedzinach życia w których nie jest ona konieczna wiąże się poważne ryzyko. Polega ono na wysokim prawdopodobieństwo zaniku bodźców stymulujących aktywność jednostek. Brak bodźców powoduje regres zdolności przystosowawczych. Jestem ciekaw Pańskiej opinii na temat obecności instytucji państwa w dziedzinie edukacji.
Z wyrazami uszanowania,
TBaś
zenek
-2 # zenek 2011-10-06 22:50
A co Pan Profesor uważa na temat liberalizmu gospodarczego w konserwatywno-liberalnym nurcie politycznym? Wiem, że w nadchodzących wyborach raczej tylko duże partie mają szanse, ale chciałem zapytać tak ogólnie. Niekoniecznie piszę o zaczynaniu od gwałtownej prywatyzacji wszystkiego, ale raczej likwidacji biurokracji, wielu przymusowych podatków czy wprowadzania większej odpowiedzialności ludzi za swoją przyszłość na emeryturze. Wiem, że wielokrotnie krytykował Pan liberalizm jako filozofię, ciekawe czy ta krytyka odnosi się też do sfery ekonomii, może nie jako ślepe podporządkowywanie wszystkiego ideologii ale czerpanie sporymi garściami.
Pozdrawiam z nadzieją na więcej ciekawych audio-video-wykładów :)
Lech Jaworski
+3 # Lech Jaworski 2011-10-07 08:44
Socjaliści od Rpbespierra i Trockiego do Goebbelsa są ekspertami od kradzieży nazw i przekręcania terminów. Wolność, równość i braterstwo nigdy nie zaistniały pod ich rządami. Liberalizm i konserwatyzm używane są tylko po to aby mącić prostakom w głowach. Nawet demokracja się prawie na świecie nie zdarza, bo mafia morderców i złodziei rządzi większością państw. Starajmy się odróżnić ziarno od plew i poznawać ludzi po owocach ich działań a nie po ich słowach,

Gender a emigracja W Polsce trwa walka o to, żeby ideologia gender nie weszła do szkół i przedszkoli. Walka jest zacięta, ponieważ społeczeństwo, a szczególnie rodzice...

Profanacja obrazu Matki Bożej, jaka ma miejsce w Brukseli, spotyka się z licznymi protestami zarówno w Polsce jak i za granicą. Świadczy to o...

W jednej z powieści Józefa Conrada, której akcja toczy się we Francji w kilka lat po zakończeniu rewolucji, padają następujące słowa: "...za mało...

Goście redakcji o Kresach tożsamości i modlitwie Redakcję „Kuriera” odwiedzili goście z Polski: prof. dr hab. Piotr Juliusz Jaroszyński, kierownik Katedry i Sztuki na Katolickim Uniwersytecie...

Refleksje w rocznicę Niepodległości 95. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów skłaniać może do wielu refleksji. Zależy kto się zastanawia i z kim...

Z profesorem Piotrem Jaroszyńskim, filozofem, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz członkiem Rady...

Pułapki linii Curzona Rocznica zwycięskiej wojny z armią bolszewicką zamyka się często w bardzo dobitnym wyrażeniu, jakim jest «cud nad Wisłą». Obchodzimy więc tę...

Luty czasem pamięci o zsyłkach Kiedy wracamy pamięcią do mroźnych, lutowych dni 1940 r., gdy setki tysięcy naszych rodaków w bydlęcych wagonach, zsyłano w głąb Związku...

Statystyka wkracza z coraz większym impetem do moralności. A są tematy, w których oddać może wielkie usługi koryfeuszom nowego porządku świata. Do...

Nowa Lewica – wojna demonów Nie zrozumiemy walki toczonej w obrębie socjalizmu ani przez pryzmat konfliktu jednostek, ani przez pryzmat walki klas. Ponad tą walką toczy się...

Rok szkolny już w toku. Dzieci wróciły z wakacji, również młodzież, wkrótce naukę rozpoczną studenci. Jak praca w życiu dorosłym, tak nauka wypełnia...

Odkrywanie Polski Najbardziej lubię pokazywać Polskę osobom, które są u nas po raz pierwszy, a które przyjeżdżają wyraźnie zainteresowane poznaniem nowego miejsca....

Wielki Jubileusz to okazja do zrobienia pewnego remanentu. Szczególnie ważny jest problem obecności Kościoła i chrześcijaństwa w życiu społecznym....

Maria Rodziewiczówna: Pani z Kresów Gdy w wieku zaledwie 22 lat Maria Rodziewczówna, urodzona w rok po upadku powstania styczniowego, napisała powieść «Straszny dziadunio», by wkrótce...

W czasach PRL wydawało się, że walka z Kościołem to przede wszystkim specjalność komunistów. Napięcie trwało nieustannie, a choć nie zawsze było...

Rozmowy, które uczą Rozmowy niedokończone należą od wielu lat do stałej ramówki Radia Maryja i Telewizji Trwam. Gdy w innych mediach dominują programy rozrywkowe, i to...

Jeśli w dzień policja zachowywała się obojętnie, a w nocy przystąpiła jednak do działania, to znaczy, że zmieniony został rozkaz. Z prof. Piotrem...

Katastrofa pod Katyniem posiada swój wymiar osobisty i rodzinny: zginęli konkretni ludzie, pozostawiając w żałobie współmałżonków, dzieci,...

Minęły święta wielkanocne. Gościnne polskie domy pełne krewnych i przyjaciół już opustoszały. Wracamy do zwykłych zajęć: dzieci i młodzież do...

Najstarsza i jedna z najbardziej renomowanych uczelni w Polsce - Uniwersytet Jagielloński, którego donatorką była święta Królowa Jadwiga, firmuje...

W księgarniach pojawiła się bardzo wartościowa książka pt. "Przywracanie pamięci" autorstwa profesora Piotra Jaroszyńskiego. Zawarte w niej...

Jesteśmy świadkami jednego z najtragiczniejszych wydarzeń końca XX wieku; gdy Polacy, bohaterski naród, który umiał bić się za wolność swoją i...

Kultura jako najcenniejszy element narodowego dziedzictwa stanowiła zawsze i nadal stanowi duchową broń przeciwko wszelkiemu zniewoleniu i uciskowi....

Wolność słowa to nasze prawo Gdy mowa jest o wolności słowa, nie wystarczy stwierdzić, że każdy człowiek ma prawo do wyrażania swojej opinii. To za mało i niezbyt precyzyjnie....

Balewicze światem najbliższym sercu Rozmowa z profesorem Piotrem Jaroszyńskim z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego o jego ojcu, który urodził się i dzieciństwo spędził na...

Tworzenie dokumentów, ustaw, przepisów, regulacji, adnotacji, poprawek dzięki możliwościom technicznym i tak zwanemu ustrojowi demokratycznemu...

Kult nowości i oryginalności przyczynił się do postępu w wielu dziedzinach, np. w technice czy naukach szczegółowych. Latamy samolotami i...

Dzięki rozwojowi nauki nieustannie pojawiają się nowe modele lodówek, samochodów, telewizorów, magnetofonów, kamer i przeróżnych urządzeń. Łatwo...

Na dwa sposoby można utrzymywać ludzi w stanie obniżonej sprawności umysłowej. Pierwszy polega na odgórnej, czyli państwowej minimalizacji poziomu...

Unia zbyt mocno ingeruje w suwerenność państw Z prof. Piotrem Jaroszyńskim rozmawia Małgorzata Pabis. Jak Pan ocenia głos Brytyjczyków i ich mocne „nie” dla UE? – Brytyjczycy ze względu na...