Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL, rozmawia Mariusz Kamieniecki

Ojciec Święty swoim autorytetem naukowca, pasterza stawiał prymat osoby ludzkiej nad materią, wskazując na moralność jako pierwszą i zasadniczą dziedzinę kultury. Czy świat wyciąga wnioski z tej nauki Papieża, czy widzi człowieka jako wartość?
- Papież swoim prestiżem, argumentacją i wiedzą umacniał w pierwszym rzędzie tych, którzy tak właśnie myślą lub nawet tylko przeczuwają, ale wobec presji środowisk, które chcą za wszelką ceną zredukować człowieka do materii, by człowiek nie był podmiotem, lecz przedmiotem, nie potrafią w pełni tego wyartykułować, czyli zabierać głosu, dyskutować, pisać. A tu otrzymują tak niezwykłe wsparcie ze strony kogoś wielkiego. Trudniejsza sprawa to tzw. świat, który nie jest jednością, natomiast jest rozbity na wiele cywilizacji, w których nawet mimo wprowadzenia ustroju demokratycznego i postępu techniki godność i prymat osoby ludzkiej nie są respektowane. Stąd bierze się potrzeba dialogu, który wymaga nie tylko dobrej woli, ale i wiedzy. A tego właśnie uczył nas Papież i to budziło szacunek nawet w środowiskach nastawionych obojętnie lub nieprzychylnie. Trzeba mieć cierpliwość, być otwartym, słuchać, ale nie ulegać, jeśli ktoś nie ma racji, choć z drugiej strony trzeba rozpoznać, dlaczego ktoś tak, a nie inaczej myśli, by podchodzić do innych z wyrozumiałością. Papież nie tylko nas uczył, ale swoją kulturą dawał przykład, jak możemy jako katolicy i jako Polacy postępować, by znaleźć dla siebie miejsce we współczesnym świecie.

Nad którymi słowami Papieża, człowieka, który był świadkiem starej i nowej epoki i chyba jak nikt inny potrafił zrozumieć i pogodzić przeszłość z teraźniejszością, a nawet proroczo wybiegać w przyszłość, powinniśmy się szczególnie pochylić i dlaczego?
- Myślę, że dzisiaj, wobec nawrotu kłamstwa i manipulacji przeszłością, a równocześnie wobec zaprogramowanej demoralizacji, która ma zniszczyć naszą przyszłość, powinniśmy zapytać samych siebie, co jest naszym Westerplatte, czy potrafimy je rozpoznać, być wiernymi i bronić do końca. Bo Polska czasem stanowi jedność ciała i ducha, ziemi, ludzi i kultury, ale częściej jest rozbijana, i wtedy bronić jej musimy w tych cząstkach, jakimi są nasze serca. I tam też jest Westerplatte, którego nie możemy poddać, by Polska mogła na nowo z tych milionów serc się odradzać.

Proszę opowiedzieć o swoich spotkaniach ze Sługą Bożym.
- Było takie spotkanie, które zapamiętam do końca życia, gdy u boku śp. o. prof. Mieczysława Krąpca mogłem spędzić z Ojcem Świętym dwie, może trzy godziny w Castel Gandolfo na kolacji. Był to wrzesień 1997 roku. Rozmawialiśmy o Polsce, o filozofii, o teologii i o Radiu Maryja, które wówczas próbowano zniszczyć... od wewnątrz. Małe grono, serdeczna atmosfera, tematy poważne, ale czasem i żarty. To był przepiękny wieczór. I bardzo pożyteczny, bo nasza wyprawa nie poszła na marne. 

Spotykał się Pan z Ojcem Świętym osobiście, ale jako naukowiec także poprzez pryzmat studiów Jego myśli. Która z papieskich nauk jest Panu szczególnie bliska i dlaczego?
- Karol Wojtyła jako profesor zajmował się przede wszystkim etyką, czyli życiem moralnym człowieka. To jest ten wymiar uniwersalny, w którym udział musi mieć każdy człowiek, bo jest człowiekiem. W twórczości filozoficznej Papieża najcenniejsze jest to, że potrafił połączyć nowe metody badania ludzkiej świadomości (rozwinięte zwłaszcza w fenomenologii) z tradycyjną i sprawdzoną przez wieki aretologią, czyli etyką opartą na cnotach. Bardzo cenił sobie dzieła o. Jacka Woronieckiego, który był mistrzem i dla przyszłego Papieża, i dla o. Krąpca. Etyka musi być etyką wychowawczą, a wychowujemy do zdobycia takich umiejętności, które pomogą nam podjąć słuszną decyzję, zgodną z sumieniem i skierowaną ku dobru. Dziś rządzi żywioł, spontaniczność, a tak naprawdę widać przede wszystkim brak kultury. Ludzka spontaniczność pozbawiona wychowania to naprawdę nic ciekawego, a nawet może być groźna, gdy pod wpływem emocji lub fałszywych idei zabierze się do przeprowadzenia rewolucji. Właśnie wzgląd na ten uniwersalny wymiar moralności sprawiał, że Papież mógł zwracać się do przedstawicieli różnych religii i różnych cywilizacji bez uprzedzeń, bo przecież wszyscy jesteśmy ludźmi, a to opiera się na godności, wolności i otwarciu na prawdę. Jan Paweł II bardzo mocno ukazywał związek tych trzech aspektów naszego człowieczeństwa, ostrzegając, że brak choćby jednego z nich musi prowadzić do naruszenia praw człowieka. Bo jak nie ma prawdy bez wolności (komunizm), tak i nie ma wolności bez prawdy (liberalizm), godność zaś oznacza, iż każdy człowiek ma prawo do szczęścia, którego nie są w stanie wypełnić iluzje różnych utopii. Warto studiować myśl filozoficzno-etyczną Karola Wojtyły. To rozwija i pomaga lepiej rozumieć samego siebie, jak żyć we współczesnym świecie, by życia nie zmarnować.

Dziękuję za rozmowę.

W 1997 roku gościliśmy na ziemi ojczystej Ojca Świętego Jana Pawia II. Miliony rodaków wychodziło na spotkanie Pielgrzyma, dla którego Polacy są...

Świadectwo Słowa - recenzja Ukazała się kolejna – czwarta i ostatnia – płyta CD, która zawiera archiwalne nagrania kazań bł. ks. Jerzego Popiełuszki, jakie głosił w kościele...

Aby zrozumieć wprowadzaną obecnie reformę edukacji, nie możemy jej traktować jako dzieła autorskiego pani minister. To nie mgr Katarzyna Hall...

Zbliżająca się rocznica bitwy warszawskiej zwanej też cudem nad Wisłą - kiedy to Polska w zaledwie dwa lata po odzyskaniu niepodległości musiała...

Gender: fatalna pomyłka Malthusa Malthus uważał, że w momencie gdy liczba ludności będzie wzrastała w postępie geometrycznym, nastąpi krach ekonomiczny, ponieważ zabraknie żywności....

Pojęcie ubóstwa najczęściej łączymy z trudną sytuacją ekonomiczną, w jakiej może znaleźć się konkretny człowiek, konkretna rodzina lub jakiś naród....

Kiedy do kształcenia i wychowania podchodzi się z troską, aby z młodzieży wyrosło pokolenie rozumne i mężne, a nie - jak pisał Zygmunt Krasiński w...

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie próżnuje, przedstawiając do zaopiniowania projekt reformy nauki pt. "Założenia do nowelizacji ustawy -...

W księgarniach pojawiła się bardzo wartościowa książka pt. "Przywracanie pamięci" autorstwa profesora Piotra Jaroszyńskiego. Zawarte w niej...

Dziś szkołą życia i wzorem do naśladowania są dla wielu mieszkańców naszych wiosek właśnie telenowele. To tam roi się od luźnych związków, rozbitych...

Gender i uniwersytet Miejscem, w którym wykluwa się ideologia gender, są uniwersytety. Stamtąd też idzie fala, która rozlewa się po całej kulturze zachodniej, obejmując...

Jaka przyszłość polskiej wsi? Polska wieś jest ewenementem na skalę nie tylko europejską, ale nawet światową. Gdy przekroczymy naszą wschodnią granicę, to rzadko kiedy natkniemy...

Ukrzyżowanie jako forma okrutnej kary pojawiło się w starożytnej Persji na wiele wieków przed Chrystusem. Ofiara umierała długo i w potwornych...

Życie człowieka i życie narodów płynie w czasie. Czasu, który minie, już nie da się przywrócić, odchodzi bezpowrotnie. Wszystko, co żyje, żyje ku...

Nasz rodak, prof. Feliks Koneczny, pomijany przez polskojęzyczne środki przekazu i postkomunistyczne instytucje wydawnicze, a uznawany za jednego z...

Pułapki linii Curzona Rocznica zwycięskiej wojny z armią bolszewicką zamyka się często w bardzo dobitnym wyrażeniu, jakim jest «cud nad Wisłą». Obchodzimy więc tę...

Emigracja to nie jest lekki chleb. Do wyższych zarobków czy lepszych warunków mieszkaniowych za granicą człowiek się szybko przyzwyczaja, natomiast...

Nie wystarczy czytać Pismo Święte, trzeba jeszcze je rozumieć. A nie jest to takie proste, ponieważ język Pisma ma charakter w wielu wypadkach...

Jedną z najbardziej niesamowitych postaci pod względem nie tylko zdolności artystycznych, ale przenikliwej inteligencji, był Zygmunt Krasiński...

Jak odtruć historię? Przez prawie pół wieku państwo zwane PRL robiło wszystko, aby świadomość historyczna Polaków w odniesieniu do II wojny światowej była jednostronna:...

Położenie obecne, w jakim znajduje się nasza Ojczyzna, jest przejściowe. Kto w to wątpi, albo nie jest Polakiem, albo jest małego ducha. Trudno...

Kult nowości i oryginalności przyczynił się do postępu w wielu dziedzinach, np. w technice czy naukach szczegółowych. Latamy samolotami i...

Przyjaźń Ludzie nawzajem się potrzebują, dlatego utworzyli różne wspólnoty, jak miasta, państwa, organizacje międzynarodowe. Potrzebują się też w mniejszych...

Nadzieja posiada różne oblicza. Czasem jest to zwykła naiwność, oderwana od rzeczywistości, bardzo emocjonalna, zwyczajnie zwana „matką głupich". Im...

Kard. Jorge Mario Bergoglio SJ, arcybiskup Buenos Aires Pozdrawiam serdecznie Drogie Siostry Piszę ten list do każdej z Was z czterech klasztorów w...

Angielskie słowo „gender” w początkach XX w. oznaczało tylko rodzaj gramatyczny. A więc gender to po polsku rodzaj. I tak w zasadzie powinno się...

Przeniesienie odpowiedzialności finansowania religii w szkołach na samorządy może doprowadzić do sytuacji, w której ze względu na problemy finansowe...

Paryż jesienią, gdy opadną liście z drzew, ma urok, który tworzy czytelna linia architektury. Dzielnice starego miasta są na tyle rozległe, że...

Hasło „młodzież przyszłością świata" jest hasłem powszechnie znanym. Powtarzają je w chwilach uroczystych mężowie stanu, aby ukazać przed kolejnym...

W chwilach przełomowych, a do takich należy czas obecny, naród łatwo stracić może orientację i zostać wywiedziony w pole. Co wówczas robić? Aby do...