Felietony-wywiady


Jaka powinna być własność? - prywatna, państwowa, spółdzielcza, a może wspólna? Na pytanie to nie można odpowiedzieć abstrakcyjnie, ponieważ sama własność jest tylko środkiem
do celu, a ponadto jej status nie może być oderwany od kontekstu, od warunków w jakich żyje człowiek i społeczeństwo.

W katolickiej nauce społecznej zwraca się uwagę, że własność zasadniczo powinna być prywatna, ponieważ zarówno człowiek lepiej troszczy się o swoje, jak również mając swoją własność, najlepiej może zabezpieczyć przysługujące mu prawa ludzkie, takie jak prawo do życia od chwili poczęcia do naturalnej śmierci, prawo do przekazywania życia w rodzinie oraz prawo do osobowego rozwoju w prawdzie. Dlatego też św. Tomasz mówił: prawo własności, choć nie jest prawem naturalnym, bo nikt nie rodzi się właścicielem, to jednak jest racjonalnym dopełnieniem prawa naturalnego (proprietas possessionum non est contra jus naturale, sed juri naturali superadditur per adinventionem rationis humanae). Gdy natomiast własność jest wspólna to nie tylko łatwo o niedbałość, ale istnieje poważne niebezpieczeństwo zawłaszczenia jej przez jakąś grupę, która wówczas zniewala pozostałych. Na skalę państwową dotyczy to przede wszystkim tak zwanych państw satelickich o ograniczonej suwerenności lub jej pozbawionych, gdy po prostu obce mocarstwo, wysługując się sprzedawczykami, przejmuje dobra podbitego narodu, dorabiając do tego jakąś zmyśloną ideologię.

Ponieważ byliśmy takim państwem satelickim, jest obowiązkiem o randze racji stanu przywracanie ludziom własności prywatnej, tak abyśmy nie byli pozbawieni realnych możliwości egzekwowania swoich praw, jako poszczególne jednostki i jako naród. Podstawy do takiego uwłaszczenia znaleźć można i w tym, że ludzi państwo po wojnie okradło z ich własności, a także w tym, że przez pół wieku pensje za pracę zaniżano. Dziś, gdy odbudowujemy naszą suwerenność i niepodległość, powszechne uwłaszczenie byłoby tym najbardziej wymiernym znakiem, że Polska jest państwem narodu polskiego, a nie instrumentem polityki obcych nam sił. A pamiętajmy, bez sprawiedliwości, która jest oddaniem tego, co komuś się należy - cuique suum - może być wprawdzie państwo, ale nie będzie społeczeństwa, będzie co najwyżej wataha albo państwo totalitarne, ale nie państwo, w którym człowiek traktowany jest jako podmiot, jako osoba o przysługujących jej niezbywalnych prawach.

Z tego tytułu, że własność obejmuje to, co nazywamy środkami do celu, to własności nie można usamodzielnić i traktować jako czegoś samego w sobie. Taki ma sens ostrzeżenie przed nadmiernym bogaceniem się, gdy człowiek traci miarę, gdy celem jest sam środek, który w nieskończoność ma być pomnażany. Dlatego Kościół zwraca uwagę, że własność prywatna musi być dopełniona przez tak zwane powszechne przeznaczenie dóbr. Własność prywatna - tak, ale i pożytek wspólny; czyli musimy dostrzegać prawa innych ludzi, szczególnie tych, którzy z jakichś powodów nie mogą lub nie umieją egzekwować swoich praw, w tym swojego prawa do szczęścia.

Trzeba chcieć i umieć posiadać, a tymczasem wielu z nas albo chciałoby, żeby ktoś ciągle im dawał, albo też są tacy, którzy najchętniej zagarnęliby wszystko. Obie postawy świadczą o jakiejś niedojrzałości wewnętrznej, o jakimś „zdziecinnieniu''.

Dla Polski dziś, gdy z różnych stron i na rozmaite sposoby czynione są próby podkupienia nas - czy to przez sprytnych kacyków, czy przez obcych - fundamentalną sprawą staje się zabezpieczenie własności dla Polaków, bo bez niej zrobią z nami wszystko, co zechcą. Nie łudźmy się, że okażemy się bohaterami. Nam wszystkim należy się to, co nasze - to nie jest łaska, to wymóg sprawiedliwości i musimy tego żądać. Wolność jest może dość skutecznym hasłem propagandowym, ale nie skutecznym dla konkretnego człowieka, gdy brak mu środków, szczególnie zaś własnych środków...

Piotr Jaroszyński
"Rozmyślania o mojej Ojczyźnie"

Wiek XIX był dla naszego Narodu czasem politycznej niewoli, ale równocześnie był to okres jakiegoś niesamowitego wzlotu polskiej kultury. Tak jakby...

Gender w natarciu Znana wieloletnia promotorka gender zostanie nowym pełnomocnikiem rządu do spraw równego traktowania. Małgorzata Fuszara zastąpi na tym stanowisku...

Szukając naszej polskiej tożsamości natrafiamy na rodziny, w których polskość była zarazem przedmiotem refleksji wymagającym intelektualnego...

Stefan Wyszyński. Różańcowe tajemnice Narodu Stefan Kardynał Wyszyński, zwracając się w tysiącach swoich homilii do narodu i wiernych, miał oczy, serce i umysł utkwione w dwa punkty: w Boga i w...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Totalitarne zagrożenie Święty Jan Paweł II był niezwykle wnikliwym obserwatorem i demaskatorem zagrożeń, jakie noszą ze sobą dzisiejsza cywilizacja, jej kultura i nauka....

Gdy w czasie wędrówek po Europie zwiedzamy muzea, zawsze uderza nas bogactwo zbiorów. Możemy obejrzeć dzieła takich mistrzów jak Rembrandt, Rubens,...

Kiedy do kształcenia i wychowania podchodzi się z troską, aby z młodzieży wyrosło pokolenie rozumne i mężne, a nie - jak pisał Zygmunt Krasiński w...

Na różne sposoby można paraliżować współdziałanie, ale jeden ze sposobów jest szczególnie zmyślny - jest nim pomieszanie języka. Tak stało się w...

Sztuka chrześcijańska to niewyczerpane bogactwo Z prof. Piotrem Jaroszońskim rozmawia Małgorzata Pabis W Toruniu zakończy się dzisiaj VIII Międzynarodowy Kongres: „Katolicy i sztuka: szanse i...

Wśród wielu spraw, które zaprzątają naszą uwagę i budzą coraz większy niepokój, jest troska o młode pokolenie. O ile dawniej do edukacji i...

Powstanie PRL-u było dla naszego narodu wstrząsem, którego nie można porównać ani z zaborami, ani z wojną. Nie chodzi tu o skalę zniszczeń...

Jaki kontakt z dzieckiem Coraz więcej rodziców ma trudności w nawiązaniu kontaktu z własnymi dziećmi. Dzieci poruszają się w obrębie swojego świata, im tylko zrozumiałych...

Obudzić młodzieńcze pasje Łacina, greka, filozofia, retoryka, kaligrafia – trudno dziś znaleźć te przedmioty w programach szkół, choć przez wieki były nieodzownym elementem...

Krzysztof Kamil Baczyński pisał kiedyś w wierszu Polacy:...O, przeklęty ten, który nie wierzy wystygłym prochom ludu i serc żywych grozie; bo kto...

Dużo mówi się o wolności, choć słowo „wolność", ten nieodzowny przymiot demokracji, jest już dzisiaj wyświechtane i mało kto wie, jaki ono ma...

Demokracja pozorowana Trwający od wielu miesięcy nacisk na władze w postaci listów, protestów, apeli, marszów, manifestacji w obronie Radia Maryja i Telewizji Trwam...

Jaki kanon lektur z języka polskiego? Czekamy na gruntowne działania MEN przywracające humanistyce należną rangę w życiu człowieka i Narodu. Słowo „kanon” pochodzi z greki, a jego...

Przez ostatnie lata słyszeliśmy, jak publiczne osoby piastujące wysokie stanowiska posługiwały się zwrotem „w tym kraju". Zwrot to rażący, bo...

Bilans stanu wojennego Stan wojenny miał miejsce ćwierć wieku temu. W międzyczasie Polska zrzuciła jarzmo komunizmu, i, jak to często słyszymy, odzyskała wolność; więc...

Traugutt Styczeń przywodzi na myśl postać, która zabłysnęła w dziejach Polski wielkim heroizmem i wielką świadomością. Tą postacią jest Romuald Traugutt....

Pojęcie cywilizacji bizantyńskiej zostało wypracowane przez jednego z najwybitniejszych, choć ciągle mało znanego polskiego myśliciela Feliksa...

W powstaniu warszawskim zginął kwiat polskiej młodzieży. Był to nasz narodowy skarb, wychowany i wykształcony w okresie międzywojennym, gdy dom i...

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie lustracji nie uciął komentarzy i to nie tylko w środowisku dziennikarskim, ale także wśród najwyższych...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz wykładowcą Wyższej Szkoły...

Ku ojczystym źródłom. Aby każdemu Polakowi Polska była bliska Pobyt na emigracji daje niejednokrotnie szansę wybicia się i polepszenia kondycji finansowej. Wielu naszych rodaków zrobiło nawet fantastyczne...

Nieustanne pielgrzymowanie na Jasną Górę W zabytkowej bibliotece klasztoru jasnogórskiego stoi duży, pięknie inkrustowany stół. Nie wszyscy wiedzą, że w czasie okupacji do niego właśnie od...

W zamieci spraw małych, lecz rozdmuchanych, wśród hałaśliwych ludzi, o których pamięć rychło zaginie, mają miejsce wydarzenia, które przykuwają...

Siła słowa Juliusza Słowackiego Rozbiory Polski to był rozbój w biały dzień. Podcinał wiarę w jedność europejskiego etosu, który z jednej strony korzeniami sięgał greckiej...

Tytuł najnowszej książki ks. prof. Czesława S. Bartnika jest bardzo mocny: „Wojna z Kościołem”. Ktoś zapyta, jaka wojna? Przecież na ulicy nie widać...