Felietony-wywiady


Jaka powinna być własność? - prywatna, państwowa, spółdzielcza, a może wspólna? Na pytanie to nie można odpowiedzieć abstrakcyjnie, ponieważ sama własność jest tylko środkiem
do celu, a ponadto jej status nie może być oderwany od kontekstu, od warunków w jakich żyje człowiek i społeczeństwo.

W katolickiej nauce społecznej zwraca się uwagę, że własność zasadniczo powinna być prywatna, ponieważ zarówno człowiek lepiej troszczy się o swoje, jak również mając swoją własność, najlepiej może zabezpieczyć przysługujące mu prawa ludzkie, takie jak prawo do życia od chwili poczęcia do naturalnej śmierci, prawo do przekazywania życia w rodzinie oraz prawo do osobowego rozwoju w prawdzie. Dlatego też św. Tomasz mówił: prawo własności, choć nie jest prawem naturalnym, bo nikt nie rodzi się właścicielem, to jednak jest racjonalnym dopełnieniem prawa naturalnego (proprietas possessionum non est contra jus naturale, sed juri naturali superadditur per adinventionem rationis humanae). Gdy natomiast własność jest wspólna to nie tylko łatwo o niedbałość, ale istnieje poważne niebezpieczeństwo zawłaszczenia jej przez jakąś grupę, która wówczas zniewala pozostałych. Na skalę państwową dotyczy to przede wszystkim tak zwanych państw satelickich o ograniczonej suwerenności lub jej pozbawionych, gdy po prostu obce mocarstwo, wysługując się sprzedawczykami, przejmuje dobra podbitego narodu, dorabiając do tego jakąś zmyśloną ideologię.

Ponieważ byliśmy takim państwem satelickim, jest obowiązkiem o randze racji stanu przywracanie ludziom własności prywatnej, tak abyśmy nie byli pozbawieni realnych możliwości egzekwowania swoich praw, jako poszczególne jednostki i jako naród. Podstawy do takiego uwłaszczenia znaleźć można i w tym, że ludzi państwo po wojnie okradło z ich własności, a także w tym, że przez pół wieku pensje za pracę zaniżano. Dziś, gdy odbudowujemy naszą suwerenność i niepodległość, powszechne uwłaszczenie byłoby tym najbardziej wymiernym znakiem, że Polska jest państwem narodu polskiego, a nie instrumentem polityki obcych nam sił. A pamiętajmy, bez sprawiedliwości, która jest oddaniem tego, co komuś się należy - cuique suum - może być wprawdzie państwo, ale nie będzie społeczeństwa, będzie co najwyżej wataha albo państwo totalitarne, ale nie państwo, w którym człowiek traktowany jest jako podmiot, jako osoba o przysługujących jej niezbywalnych prawach.

Z tego tytułu, że własność obejmuje to, co nazywamy środkami do celu, to własności nie można usamodzielnić i traktować jako czegoś samego w sobie. Taki ma sens ostrzeżenie przed nadmiernym bogaceniem się, gdy człowiek traci miarę, gdy celem jest sam środek, który w nieskończoność ma być pomnażany. Dlatego Kościół zwraca uwagę, że własność prywatna musi być dopełniona przez tak zwane powszechne przeznaczenie dóbr. Własność prywatna - tak, ale i pożytek wspólny; czyli musimy dostrzegać prawa innych ludzi, szczególnie tych, którzy z jakichś powodów nie mogą lub nie umieją egzekwować swoich praw, w tym swojego prawa do szczęścia.

Trzeba chcieć i umieć posiadać, a tymczasem wielu z nas albo chciałoby, żeby ktoś ciągle im dawał, albo też są tacy, którzy najchętniej zagarnęliby wszystko. Obie postawy świadczą o jakiejś niedojrzałości wewnętrznej, o jakimś „zdziecinnieniu''.

Dla Polski dziś, gdy z różnych stron i na rozmaite sposoby czynione są próby podkupienia nas - czy to przez sprytnych kacyków, czy przez obcych - fundamentalną sprawą staje się zabezpieczenie własności dla Polaków, bo bez niej zrobią z nami wszystko, co zechcą. Nie łudźmy się, że okażemy się bohaterami. Nam wszystkim należy się to, co nasze - to nie jest łaska, to wymóg sprawiedliwości i musimy tego żądać. Wolność jest może dość skutecznym hasłem propagandowym, ale nie skutecznym dla konkretnego człowieka, gdy brak mu środków, szczególnie zaś własnych środków...

Piotr Jaroszyński
"Rozmyślania o mojej Ojczyźnie"

Krzysztof Kamil Baczyński pisał kiedyś w wierszu Polacy:...O, przeklęty ten, który nie wierzy wystygłym prochom ludu i serc żywych grozie; bo kto...

Nowa Lewica – jaka krytyka? Gdy mowa o Nowej Lewicy, bardzo często pojawia się słowo „krytyka”. Słowo to ma w tym wypadku ważne, a nawet kluczowe znaczenie. Chodzi bowiem nie...

Zofia Kossak Zofia Kossak jest autorką ok. 40 książek, które zostały przetłumaczone na ponad 20 języków świata, wydane w 26 krajach, w wielomilionowym nakładzie.

Lewicowa rewolucja w białych rękawiczkach Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, etykiem, kulturoznawcą,...

Gdy Józef Conrad miał siedemnaście lat, marzenie, aby wyjechać w świat i zostać marynarzem, nabrało realnego kształtu. Nadszedł dzień wyjazdu. Był...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Specjalnie dla Czytelników strony www.piotrjaroszynski.pl · 14 października 2006 Felietony zacząłem przygotowywać systematycznie od października...

Gender: Malthus i socjalizm Malthus pozostawił biednych samym sobie. Uznał bowiem, że sami są sobie winni, jeśli zakładają rodziny i mają dużo dzieci, nie mogąc rodziny...

Polacy są narodem rozproszonym po całym świecie. Tworzą mniejsze lub większe skupiska, czasem stanowią nieliczną garstkę zabłąkaną wśród wysp...

Kultura jako najcenniejszy element narodowego dziedzictwa stanowiła zawsze i nadal stanowi duchową broń przeciwko wszelkiemu zniewoleniu i uciskowi....

Półanalfabetyzm W całym świecie zachodnim dzieci objęte są obowiązkowym kształceniem, czyli muszą chodzić przynajmniej do szkoły podstawowej, a najczęściej również...

Dziś obserwujemy nasilające się ataki na Radio Maryja. Różne dzienniki, tygodniki, stacje radiowe i telewizyjne prześcigają się w tych atakach. I aż...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Wielu naszych rodaków wybiera się na urlop za granicę. Magia obcojęzycznych nazw wzmocniona kolorowymi folderami, na których widać lazurowe...

W wąskim przejściu między Belgią i Niemcami, na terenie Holandii, leży jedno z piękniejszych miast europejskich. Któż dziś nie zna jego magicznej...

W centrum dziewiętnastowiecznej ideologii komunistycznej leżało pojęcie proletariatu. To proletariat miał być tym nowym „narodem wybranym", który...

Wyrok w sprawie zdjęcia krzyża ze ściany w jednej ze szkół włoskich zdziwił i oburzył wiele środowisk nie tylko we Włoszech, ale także w całej...

Powrót do Bohatyrowicz (2) Niemen. Rzeka, która wraca we wspomnieniach, śni się po nocach, ożywa w pieśni, złoci się w wierszu. Jest szeroka, ale nie za szeroka, przetacza swe...

Duchowni na celowniku Od czasu zaborów polscy duchowni są na celowniku tych, którzy odbierają nam niepodległość państwową i suwerenność narodową. Atakowani są nie tylko...

Cynizm, który świadczy o chorobie sumienia Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury i Sztuki KUL, rozmawia Małgorzata Pabis. Coraz częściej podnoszą się głosy, że...

Ksiądz Jerzy Popiełuszko nie został zamordowany przez zwykłych bandytów, ale przez urzędników państwowych. Takimi byli bowiem pracownicy tajnej...

Dziś Sejm rozpocznie prace nad dwoma projektami zmian w Instytucie. Pamięci Narodowej Platforma chce upartyjnić IPN. Z prof. Piotrem Jaroszyńskim,...

Do cnót, o których coraz częściej się zapomina, należy chrześcijańska cnota miłosierdzia. A przecież miłosierdzie - jak mówi św. Tomasz z Akwinu -...

Mamy obowiązek zgłębiać nauczanie św. Jana Pawła II Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, etykiem, kulturoznawcą,...

Feliks Koneczny o tożsamości Zachodu Feliks Koneczny jest niezastąpiony tam, gdzie pojawia się pytanie o tożsamość Zachodu. Jest to pytanie, które nas, Europejczyków, nurtuje...

Projekt zniesienia bezpłatnych studiów zgłoszony przez przewodniczącego Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich profesora Tadeusza Lutego...

Najstarszą dziedziną poznania naukowego jest filozofia. Jej początki sięgają przełomu VII i VI w. przed Chr. Pojawiła się na wybrzeżach Azji...

Na wielkie wydarzenia dziejowe patrzeć można przez pryzmat podręczników lub encyklopedii, a więc obiektywnie, ale raczej sucho, można też sięgać do...

Rok szkolny już w toku. Dzieci wróciły z wakacji, również młodzież, wkrótce naukę rozpoczną studenci. Jak praca w życiu dorosłym, tak nauka wypełnia...

Język polityki w okresie przedwyborczym zdominowany jest przez wyrażenia, które zamazują istotny sens samej polityki. Najczęściej bowiem jest to...