Felietony-wywiady

Wydana niedawno staraniem „Tygodnika Solidarność" książka Jamesa Goldsmitha Pułapka zawiera bardzo wiele celnych spostrzeżeń i ostrzeżeń odnośnie inicjatyw przekształcenia naszego globu w jedno wielkie targowisko.


Autor, jeden z najbogatszych ludzi na świecie, zna z pewnością znacznie lepiej od zwykłego śmiertelnika mechanizmy, również ukryte, odgórnego kierowania wolną gospodarką. Być może dlatego książka ta nie jest specjalnie nagłaśniana, a nawet po prostu przemilczana w większości polskich mediów, ponieważ zbudzić by mogła naszych obywateli z półkolonialnego letargu.

Mimo jednak tych zalet, które zostały już wyeksponowane w jednej z recenzji zamieszczonych w „Słowie - Dzienniku Katolickim", warto zatrzymać się nad pewną sprawą, której przemilczeć i przełknąć się nie da. Oto pod koniec książki pojawia się próba szerszej diagnozy obecnej kryzysowej sytuacji. Goldsmith przywołuje tu opowieść z Księgi Rodzaju, gdy Bóg, zwracając się do człowieka, mówi, aby był płodny, zaludnił ziemię i uczynił ją sobie poddaną (s. 188).

Szukając interpretacji tych słów, autor nasz zaczyna się wikłać w dyskusje teologiczne, w których, niestety, nie jest specjalistą. Po zacytowaniu kilku opinii stwierdzających, że panowanie nad ziemią nie oznacza jej maksymalnej eksploatacji, lecz troskliwe doglądanie, Goldsmith zaczyna niebezpiecznie sterować w kierunku panteizmu. Tak, panteizmu. Skłania się bowiem do poglądu, że człowiek wcale nad ziemią nie góruje, lecz że wszystko, co Bóg stworzył, jest na Jego obraz i podobieństwo (s. 189n). I całe zło bierze się właśnie z prób wywyższania człowieka ponad naturę. A jeśli człowiek naturze jest równy, natura zaś - równa jest Bogu, no to mamy czysty panteizm. Nic więc dziwnego, że kolejny krok autora Pułapki to odrzucenie chrześcijaństwa i zwrot ku religiom... Wschodu, takim jak taoizm, buddyzm czy hinduizm, ponieważ nie ma w nich „żadnej głębokiej przepaści między gatunkiem ludzkim, a innymi żyjącymi stworzeniami" (s. 192).

Panteizm będący ubóstwieniem natury byl zawsze groźną herezją, która dziś odżyła jako patron ruchów ekologicznych. Trzeba w związku z tym pamiętać, że koncepcja człowieka jako bytu osobowego, stworzonego na obraz i podobieństwo Boga, wiąże się przede wszystkim z obecnością w człowieku aktów duchowych (poznanie rozumne, miłość duchowa, świadomość), które suponują zapodmiotowanie w niematerialnej duszy. Takich aktów duchowych w świecie przyrody nie spotykamy i dlatego mówimy, że przyroda jest stworzona na podobieństwo Boga, ale nie na Jego obraz.

Próba sprowadzenia człowieka do świata przyrody oznacza negację tego, co w nas duchowe, a w konsekwencji odmówienie nam statusu bytów osobowych. To zaś pociąga za sobą utratę naszej ludzkiej godności i związane z nią swoiście ludzkie uprawnienia. A dalej to już lepiej nie myśleć, bo ten proces w świecie już się rozpoczął i trwa - proces odbierania człowiekowi jego godności i podmiotowości.

Dlatego też mimo wielu zalet książka Jamesa Goldsmitha winna być czytana roztropnie, tak aby z rozpędu nie potknąć bardzo niebezpiecznej herezji. Niestety, z powodu niskiego wykształcenia wielu z nas jest narażonych na bezkrytyczne przyjęcie poglądów, które głosi jakiś autor, choć nie jest on specjalistą. Trzeba odróżnić prawo każdego człowieka do posiadania i głoszenia swoich poglądów od kompetencji i odpowiedzialności za ich głoszenie. Trzeba też uważać na cząstkowe prawdy, które mają uwiarygodnić pełne fałsze.

Piotr Jaroszyński
"Naród tylu łez..."

Kiedy do kształcenia i wychowania podchodzi się z troską, aby z młodzieży wyrosło pokolenie rozumne i mężne, a nie - jak pisał Zygmunt Krasiński w...

W wąskim przejściu między Belgią i Niemcami, na terenie Holandii, leży jedno z piękniejszych miast europejskich. Któż dziś nie zna jego magicznej...

Wiatraki: inwazja potworów

Wiele mówi się dziś o tzw. energii odnawialnej albo czystej. Do niej należy z pewnością geotermia, która jednak nie spotyka się ze zbytnią...

Technika zaszła dziś tak daleko, że wiele produktów takich jak kleje czy wykładziny nie wydzielają już nieprzyjemnego zapachu. Ale ten przykry...

Bóg ma twarz ubogich

Do kapłanów, osób konsekrowanych i świeckich archidiecezji [Buenos Aires] Rozdzierajcie serca wasze, a nie szaty. Wróćcie już teraz do Pana, waszego...

Po zmianie ustroju z socjalistycznego na kapitalistyczny pojawiła się w Polsce warstwa ludzi bardzo bogatych. Dochodzili do majątku w różny sposób,...

Jacek Woroniecki, ostatni męski potomek wielkiego rodu Jagiellonidów, rozumiał i czuł ducha kultury polskiej w stopniu iście królewskim. A choć sam...

Analfabetyzm trwa

Człowiek nie musi umieć czytać, aby być człowiekiem. Przez tysiące lat ludzie żyli, nie znając pisma, a bez pisma nie ma przecież czytania. Pismo...

Nowe nazwy ulic: 4421

W świecie spotykamy różne systemy oznaczania ulic. Najprostszy jest chyba system amerykański, gdzie równolegle biegnące ulice (streets) przecinają...

Zakończył się pierwszy akt tragikomedii konstytucyjnej. Trzeba przyznać, że był to akt wystawiony z wielką pompą, z udziałem świateł, kamer i...

Pocałunek ziemi

Adam Mickiewicz, pisząc «Pana Tadeusza», był jeszcze człowiekiem młodym, nie miał nawet 40 lat. A jednak arcydzieło to posiada tak mocną...

Socrealizm to kierunek w sztuce, którego celem była zmiana świadomości klasowej. Wnikał on do wszystkich dziedzin sztuki, zwłaszcza zaś do tych,...

Jaki kontakt z dzieckiem

Coraz więcej rodziców ma trudności w nawiązaniu kontaktu z własnymi dziećmi. Dzieci poruszają się w obrębie swojego świata, im tylko zrozumiałych...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL, wykładowcą WSKSiM w Toruniu, rozmawia Maria Karaś....

Adam Mickiewicz podczas wykładów głoszonych w Paryżu zwrócił uwagę na dość ciekawe i tajemnicze zjawisko, jakim jest duch narodowy. Dziś nad tym...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Radio Maryja dla świata

To wcale nie przesada. Gdyby Radio Maryja było tylko stacją lokalną, a nawet tylko krajową, to nigdy nie spotkałoby się z taką lawiną krytyki i...

W cywilizacji łacińskiej prawo do własności prywatnej traktowane było jako rozumne dopełnienie prawa naturalnego (Tomasz z Akwinu, S.Th., II—II, 66,...

Jest rzeczą zrozumiałą, że niedostatek, choroba czy brak powodzenia są przyczynami, dla których ludzie czują się nieszczęśliwi. Trudno się cieszyć,...

Pamiętamy jak po roku 1989 religia wróciła do szkół, ale pamiętamy też, że ten powrót nie dokonywał się bezboleśnie. Dochodziło do bardzo ostrych...

Przełom tysiącleci to okazja do zrobienia pewnego bilansu. Chrześcijaństwo trwa od dwóch tysięcy lat, w Polsce od ponad tysiąca. Co faktycznie...

Jedną z najcudowniejszych dziedzin kultury zachodniej jest teatr. Łączy bowiem w sobie różne sztuki takie jak malarstwo, rzeźba, architektura,...

Nasz obraz komunizmu ukształtowany został pod wpływem bardzo wyrazistych form przemocy, takich jak: rewolucja, więzienia, łagry. Tymczasem komunizm...

Jednym z największych i najtragiczniejszych malarzy jest Vincent van Gogh. Urodził się w 1853 roku w niewielkiej wiosce holenderskiej w Brabancji,...

Domowe kształcenie

W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie coraz szersze kręgi zatacza tzw. «home schooling», czyli kształcenie w domu. Rodzice nie posyłają dziecka do...

Czasem zastanawiamy się, kto koordynuje w naszym kraju te media, które są tak bardzo antykatolickie i antypolskie? Przecież musi być jakaś...

Szukając naszej polskiej tożsamości natrafiamy na rodziny, w których polskość była zarazem przedmiotem refleksji wymagającym intelektualnego...

Suwerenność każdego dojrzałego narodu opiera się na dwóch podstawach: na własnej ziemi i na własnej kulturze. Gdy jakaś społeczność traci ziemię i...

Piętno totalitaryzmu ukrytego

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, głównym organizatorem IX...

Na wielkie wydarzenia dziejowe patrzeć można przez pryzmat podręczników lub encyklopedii, a więc obiektywnie, ale raczej sucho, można też sięgać do...